Xây dựng Đảng về đạo đức trong giai đoạn hiện nay

03/09/2019 | 65

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại một mệnh đề nổi tiếng và có ý nghĩa to lớn về Đảng: “Đảng ta là đạo đức, là văn minh”[1]. Mệnh đề đó ngày càng trở thành mệnh lệnh và yêu cầu sống còn trong công tác xây dựng Đảng để nhằm giữ vững vị trí, vai trò, bản chất và năng lực của một Đảng cầm quyền. Đảng ta đã nhiều lần đề cập tới vấn đề đạo đức của Đảng dưới nhiều khía cạnh khác nhau. Song song với nhiệm vụ xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức thì vấn đề xây dựng Đảng về đạo đức là một nhiệm vụ đặc biệt cấp thiết trong tình hình hiện nay khi mà một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và các tầng lớp trong xã hội đang có chiều hướng gia tăng những suy thoái nhiều mặt.

Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đặt vấn đề: “Tập trung thực hiện mục tiêu: Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức[2]. Đây là lần đầu tiên trong Văn kiện, Đảng ta coi xây dựng Đảng về đạo đức là một trong những nội dung quan trọng trong công tác xây dựng Đảng.

Xây dựng Đảng về đạo đức vừa là một phương diện hợp thành của nội dung xây dựng Đảng, vừa là nhân tố đảm bảo thành công cho xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Xây dựng Đảng về đạo đức có mối quan hệ gắn bó hữu cơ với các lĩnh vực chính trị, tư tưởng và tổ chức. Chính trị của Đảng Cộng sản là chính trị vì độc lập của dân tộc, hạnh phúc của nhân dân. Đó chính là chuẩn mực đạo đức cao cả để Đảng trở thành “lương tâm và danh dự” như cách nói của V.I.Lênin.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, nội dung tư tưởng đạo đức cách mạng tập trung, nổi bật ở luận điểm: “Đạo đức là cái gốc của người cách mạng”. Người ví đạo đức cách mạng như gốc của cây, ngọn nguồn của sông, của suối. Người chỉ rõ: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”[3].

Đạo đức là cái gốc của người cách mạng, bởi vì nó liên quan trực tiếp tới khả năng và quyết định hiệu quả “gánh vác” công việc của Đảng cầm quyền. Theo Hồ Chí Minh, đảng cầm quyền lãnh đạo toàn xã hội, lãnh đạo nhà nước, nếu cán bộ, đảng viên không tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng thì mặt trái của quyền lực có thể làm tha hóa bản chất con người. Vì thế, Người luôn nhắc nhở cán bộ, đảng viên: muốn làm cách mạng, trước hết con người phải có cái tâm trong sáng, có đạo đức cao đẹp đối với giai cấp công nhân, nhân dân lao động và đối với dân tộc, luôn phải kiên quyết đấu tranh vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Người khẳng định: “Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang[4]. Đây không chỉ là yêu cầu về phẩm chất, năng lực mà còn là vấn đề có tính nguyên tắc trong chỉ đạo nhận thức và hành động của mỗi cán bộ, đảng viên.

Đạo đức cùng với năng lực tạo nên nhân cách của mỗi người, của mỗi cán bộ, đảng viên. Trong mỗi tổ chức đảng và trong toàn Đảng, nhân cách của từng cán bộ, đảng viên, của người đứng đầu phản ánh diện mạo đạo đức, nhân cách của Đảng. Đạo đức cách mạng của Đảng thể hiện sự kết tinh, hội tụ đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Đạo đức ấy không tự nhiên có được mà phải trải qua quá trình rèn luyện bền bỉ, nghiêm túc. Xây dựng Đảng về đạo đức là nhằm tăng cường rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, thực dụng... không còn chỉ dừng lại ở mục tiêu, nhiệm vụ của mỗi cá nhân mà còn là nguyên tắc, lề lối làm việc của các cấp ủy, tổ chức đảng, từ đó góp phần quan trọng để nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng. 

Đạo đức vừa là nội dung, vừa là phương thức lãnh đạo của Đảng. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: chính trị cốt ở đoàn kết và thanh khiết, thanh khiết từ việc nhỏ tới việc lớn. Như vậy, Người đã đưa yếu tố đạo đức vào trong chính trị, quan niệm chính trị gắn liền với đạo đức và văn hóa. Đảng lãnh đạo bằng sự gương mẫu là cách lãnh đạo tốt nhất, dựa trên thuyết phục và nêu gương. Đảng lãnh đạo bằng khoa học, dân chủ, nêu cao pháp luật, kỷ luật, kỷ cương chưa đủ, Đảng còn phải biết lãnh đạo bằng sự gương mẫu, nhất là gương mẫu về đạo đức, trách nhiệm, lối sống, ứng xử và cư xử hằng ngày với quần chúng.

Xây dựng Đảng về đạo đức, nhất là khi Đảng đã cầm quyền chẳng những cần thiết mà còn phải thường xuyên, lâu dài, hơn nữa phải đặt lên hàng đầu. Nó quyết định sức sống, sức chiến đấu của Đảng. Không có bảo đảm đạo đức thì mọi nỗ lực xây dựng đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức không thể thành công, không thể phát huy được tác dụng, ảnh hưởng của nó trong Đảng và trong xã hội. Lời căn dặn của V.I. Lê-nin, cách mạng phải có sức mạnh tự bảo vệ, lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cách mạng lấy sức mạnh trong lòng dân xét đến cùng có được thực hiện hay không, tùy thuộc vào đạo đức của Đảng, vào chất lượng, hiệu quả xây dựng Đảng về đạo đức, gắn liền làm một với xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức.

Xây dựng Đảng về đạo đức là phương châm, nhiệm vụ và cũng là giải pháp hiệu quả trong khắc phục tình trạng suy thoái đạo đức của một bộ phận cán bộ, đảng viên trong Đảng. Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên có nhiều nguyên nhân, song có trong đó có vấn đề chưa quan tâm đúng mức đến xây dựng Đảng về đạo đức trong công cuộc đổi mới. Trong văn kiện các đại hội trước đây chưa đặt mục tiêu xây dựng Đảng về đạo đức cùng hàng và ngang tầm với các lĩnh vực chính trị, tư tưởng, tổ chức. Việc bổ sung thành tố “đạo đức” vào nội dung công tác xây dựng Đảng là giải pháp hữu hiệu để Đảng tiếp tục phát huy những ưu điểm, nhưng điều quan trọng hơn hết là kịp thời khắc phục những hạn chế, khuyết điểm về đạo đức, trên cơ sở đó phát huy tốt vai trò tiên phong và là lực lượng duy nhất lãnh đạo Nhà nước và xã hội, đem lại cuộc sống ngày càng ấm no, tự do, hạnh phúc cho nhân dân.

Xây dựng Đảng về đạo đức là nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam trong thời kỳ mới. Thực tế cho thấy, để Đảng thực sự xứng đáng là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, Đảng Cộng sản Việt Nam đảm nhiệm sứ mệnh lịch sử lãnh đạo cách mạng Việt Nam tiếp tục giành được những thắng lợi to lớn, quan trọng hơn trong sự nghiệp đổi mới, thực hiện mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, tạo cơ sở, nền tảng vững chắc để đưa nước ta sớm trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại...Vinh dự và trọng trách vẻ vang đó đòi hỏi Đảng ta phải được xây dựng vững mạnh về đạo đức.

Xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng đó, có thể thấy bản chất, nội dung đạo đức của người cán bộ, đảng viên hiện nay là: tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và nhân dân; tin tưởng vào thắng lợi của con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, luôn xứng đáng là người lãnh đạo và là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân: có lòng nhân ái và gương mẫu về đạo đức, lối sống, thực hiện tốt cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Không ngừng học tập để nâng cao trình độ mọi mặt đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra; có tinh thần tự giác học tập, rèn luyện; tích cực đổi mới phương pháp, tác phong công tác. Có ý thức tổ chức kỷ luật cao, tích cực, dũng cảm trong đấu tranh tự phê bình và phê bình; chăm lo xây dựng khối đoàn kết nhất trí trong tổ chức Đảng và trong nhân dân. Có như vậy, Đảng Cộng sản Việt Nam với đội ngũ cán bộ, đảng viên mới khẳng định được uy tín trước quần chúng, mới tạo ra sức hút để tập hợp, quy tụ và phát huy cao độ sức mạnh của quần chúng trong thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ đặt ra.

Trong giai đoạn hiện nay, để tăng cường xây dựng Đảng về đạo đức phải đặc biệt chú ý đến một số giải pháp sau:

Một là, tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; coi đó là công việc thường xuyên của các tổ chức đảng, các cấp chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội, địa phương, đơn vị gắn với chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ

Hai là, kiên quyết đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí, chủ nghĩa cá nhân,  lối sống cơ hội, thực dụng, bé phái, “lợi ích nhóm”, “nói không đi đôi với làm”, những biểu hiện tiêu cực của suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong Đảng từ một nguy cơ đã trở thành một trong những vấn đề cấp bách trong Đảng và xã hội ta.

Ba là, xây dựng và thực hiện tốt các quy định để phát huy vai trò gương mẫu trong rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống, phong cách, tác phong, lề lối công tác của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo các cấp, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị

Bốn là, thực hiện nghiêm cơ chế kiểm tra, giám sát, kiểm soát của tổ chức đảng, giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và của nhân dân về phẩm chất đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên

Để lãnh đạo đất nước trong điều kiện mới, Đảng phải tiếp tục tự đổi mới, tự chỉnh đốn, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu, nắm bắt thời cơ, chấp nhận và vượt qua thách thức, nguy cơ, nâng cao tầm trí tuệ. Mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi tổ chức đảng, cấp ủy đảng phải quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng, chung tay xây dựng Đảng ta thực sự trong sạch, vững mạnh, “là đạo đức, là văn minh”.

PGS,TS. Lâm Quốc Tuấn

Viện Xây dựng Đảng- Học viện CTQG Hồ Chí Minh

 



[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H.2011, tập 12, tr.403

[2] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb CTQG, H.2016, tr.47

[3] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, H.2011, t.5, tr.292.

[4] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, H.2011, t.9, tr.601

 


Các bài viết khác

Khai mạc trọng thể Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ IX

Khai mạc trọng thể Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ IX
2 ngày trước

Phiên làm việc đầu tiên Đại hội đại biểu MTTQ Việt Nam lần thứ IX

Phiên làm việc đầu tiên Đại hội đại biểu MTTQ Việt Nam lần thứ IX
3 ngày trước

Phát huy cao độ bài học cách mạng tháng Tám về công tác xây dựng Đảng và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Phát huy cao độ bài học cách mạng tháng Tám về công tác xây dựng Đảng và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc
1 tháng trước

Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam phụng sự và liêm chính theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam phụng sự và liêm chính theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh
1 tháng trước

• Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương thăm, tặng quà Trung tâm điều dưỡng người có công tỉnh Phú Thọ (1 tháng trước)

• Thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng (2 tháng trước)

• Xây dựng và chỉnh đốn Đảng theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh (2 tháng trước)

• Khởi công xây dựng công trình “Nhà bia truyền thống Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương” (2 tháng trước)

• Công bố và trao quyết định nhân sự Ban Chỉ huy Quân sự Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương (2 tháng trước)

• Báo chí Việt Nam đấu tranh phòng chống "tự diễn biến" " tự chuyển hóa" (3 tháng trước)

• Hội nghị học tập, quán triệt các nội dung Hội nghị Trung ương 10 khóa XII (3 tháng trước)

• Chuẩn bị và tổ chức thật tốt đại hội đảng bộ các cấp (3 tháng trước)

• Học và làm theo lời Bác dặn trong Di chúc: “Giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình” (3 tháng trước)

• Khối Thi đua các cơ quan Đảng Trung ương tổ chức Hội nghị sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 34-CT/TW của Bộ Chính trị (3 tháng trước)