Vai trò của công tác tư tưởng trong quản lý hoạt động xuất bản hiện nay

11/09/2020 | 54

Có thể nói, công tác tư tưởng giữ vai trò quan trọng trong quản lý hoạt động xuất bản. Đó là quá trình sử dụng và phát huy công tác tư tưởng để nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, cung cấp những luận cứ khoa học cho việc xây dựng những quan điểm mới về xuất bản và hoạt động xuất bản; tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách, pháp luật về xuất bản và hoạt động xuất bản; phát hiện, cổ vũ những gương điển hình tiên tiến trong xuất bản và hoạt động xuất bản; định hướng chính trị, đấu tranh với các hiện tượng tiêu cực trong hoạt động xuất bản.

Trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, các cơ quan xuất bản của nước ta đã phát huy vai trò quan trọng trong lĩnh vực tư tưởng, văn hóa, góp phần hình thành và phát triển đường lối đổi mới; tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước; nâng cao nhận thức về mọi mặt cho các tầng lớp nhân dân, tạo sự đồng thuận trong xã hội; kịp thời phát hiện và giải quyết nhiều vấn đề tư tưởng phát sinh; tích cực đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Tuy nhiên, những năm gần đây, các thế lực thù địch, cơ hội chính trị luôn tìm mọi cách thực hiện âm mưu diễn biến hòa bình thông qua nhiều kênh khác nhau, trong đó có sách, báo. Một bộ phận cán bộ, đảng viên, quần chúng, có cả những người hoạt động trên lĩnh vực xuất bản vẫn còn mơ hồ trong nhận thức về vị trí, vai trò, tác dụng của hoạt động xuất bản… Trong khi đó, tình hình quốc tế có nhiều diễn biến phức tạp, tác động mạnh đến xã hội nước ta, nhất là trên lĩnh vực tư tưởng - văn hóa. Bối cảnh đó đòi hỏi rất cần có định hướng và quản lý về mặt tư tưởng - chính trị trong hoạt động xuất bản.

Có thể nói, công tác tư tưởng giữ vai trò quan trọng trong quản lý hoạt động xuất bản. Đó là quá trình sử dụng và phát huy công tác tư tưởng để nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, cung cấp những luận cứ khoa học cho việc xây dựng những quan điểm mới về xuất bản và hoạt động xuất bản; tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách, pháp luật về xuất bản và hoạt động xuất bản; phát hiện, cổ vũ những gương điển hình tiên tiến trong xuất bản và hoạt động xuất bản; định hướng chính trị, đấu tranh với các hiện tượng tiêu cực trong hoạt động xuất bản.

Trước hết, ng tác tư tưởng định hướng chính trị, tư tưởng cho hoạt động xuất bản và quản lý hoạt động xuất bản, đấu tranh với các hiện tượng tiêu cực, với "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong hoạt động xuất bản và với âm mưu "diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch trên lĩnh vực xuất bản. Bước vào thập niên cuối của thế kỷ XX, hệ thống XHCN thế giới tạm thời lâm vào thoái trào, cuộc đấu tranh bảo vệ tư tưởng của giai cấp công nhân cũng trở nên khó khăn hơn. Đã xuất hiện những luồng ý kiến khác nhau, thậm chí trong chính bản thân giai cấp công nhân cũng cho rằng chủ nghĩa Mác - Lênin đã thất bại và không còn phù hợp với thực tiễn, với sự phát triển của nhân loại ở nền văn minh hiện đại. Ở Việt Nam, các thế lực phản động lợi dụng cơ hội đó để kích động tư tưởng chống chủ nghĩa Mác - Lênin và sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam với luận điệu chủ nghĩa Mác - Lênin không phù hợp với dân tộc Việt Nam, không phải là hệ tư tưởng lãnh đạo cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam.Trong bối cảnh đó, hoạt động xuất bản là công cụ tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước một cách trực tiếp, sâu rộng tới mọi tầng lớp nhân dân, bồi dưỡng nhân sinh quan và thế giới quan cách mạng cho cán bộ, đảng viên, nhân dân. Các văn kiện đại hội, hội nghị của Đảng, các văn bản pháp luật giúp nhân dân tiếp cận trực tiếp với đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Hoạt động xuất bản đã giải thích, phân tích, bình luận và hướng dẫn đưa chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước đi vào cuộc sống, giúp cán bộ, đảng viên và nhân dân cả nước dễ dàng tiếp cận và thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, nâng cao nhận thức và trình độ lý luận. Hoạt động xuất bản còn khẳng định vị trí, vai trò và những giá trị khoa học mang tính chân lý, thời đại và tính cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong bất kỳ giai đoạn lịch sử nào. Đồng thời, cũng có nhiều cuốn sách nghiên cứu, bổ sung và phát triển hệ tư tưởng Mác - Lênin cho phù hợp với sự phát triển của khoa học hiện đại, phù hợp với thực tiễn Việt Nam, với con đường CNH,HĐH đất nước hiện nay.

Mặt khác, công tác tư tưởng góp phần xây dựng chính sách, luật pháp về xuất bản và quản lý hoạt động xuất bản.Trong điều kiện Đảng cầm quyền và xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN thì sự lãnh đạo của Đảng đối với các lĩnh vực đời sống xã hội chủ yếu được thực hiện thông qua Nhà nước. Đảng lãnh đạo, Nhà nước thể chế hóa, cụ thể hóa đường lối, quan điểm của Đảng thành luật pháp, kế hoạch, chính sách và kiểm tra công việc quản lý của Nhà nước đối với xuất bản.Từ nguyên tắc, xuất bản đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, Nhà nước đã thể chế hóa các quan điểm và định hướng lớn của Đảng về xuất bản thành luật pháp và chính sách. Các nội dung quản lý xuất bản của Nhà nước được thể hiện rõ trong các Luật Xuất bản. Chính phủ đã ban hành các chiến lược, nghị định, chỉ thị, thông tư… hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Xuất bản

Ngoài ra, công tác tư tưởng còn nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn về quản lý hoạt động xuất bản; góp phần xây dựng cơ sở khoa học cho việc đề xuất quan điểm, đường lối, chủ trương về xuất bản và quản lý hoạt động xuất bản. Ở mỗi giai đoạn lịch sử khác nhau, tương ứng với từng thời kỳ phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của đất nước, Đảng ta có những quan điểm, đường lối phù hợp đối với hoạt động xuất bản. Từ đó, các văn bản pháp luật của Nhà nước sẽ cụ thể hóa trong các văn bản chỉ đạo của mình, hệ thống các quy định pháp luật về xuất bản. Khi các quan điểm, đường lối của Đảng đã thể chế hóa vào pháp luật, một mặt, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền tổ chức thực hiện chúng trong thực tế bằng các hoạt động chuyên môn. Mặt khác, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền bảo vệ các quy định của pháp luật đó thông qua các hoạt động thanh tra, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động xuất bản. Vì vậy, hoạt động xuất bản phải đảm bảo được sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và hoạt động theo khuôn khổ của pháp luật.

Từ quan điểm đúng đắn, từng thời kỳ, Đảng định hướng cụ thể cho hoạt động xuất bản thông qua việc xác định các nhiệm vụ mà hoạt động xuất bản phải thực hiện và sự phát triển cụ thể của từng loại hình hoạt động xuất bản. Chẳng hạn, bước vào thời kỳ đổi mới, tại Đại hội VI, Đảng ta chỉ rõ: Các phương tiện thông tin đại chúng có nhiệm vụ truyền bá đường lối, chính sách của Đảng, đi sát thực tế, thông tin kịp thời và phân tích sâu sắc các sự kiện mới; phát hiện và phản ánh trung thực những điển hình tiên tiến, nhiệt tình ủng hộ, cổ vũ những nhân tố mới, dũng cảm đấu tranh chống những hiện tượng lạc hậu, trì trệ và mọi biểu hiện tiêu cực khác; đề cập và chỉ ra phương hướng giải quyết những vấn đề thiết thực mà xã hội quan tâm; xây dựng dư luận xã hội lành mạnh, động viên quần chúng tích cực hoàn thành nhiệm vụ cách mạng [1].Thực hiện đường lối mở cửa và hội nhập quốc tế của Đại hội VII, Đảng lưu ý, hoạt động xuất bản phải: Nâng cao chất lượng, đáp ứng nhu cầu thông tin và nâng cao kiến thức mọi mặt cho nhân dân; cổ vũ mạnh mẽ các nhân tố mới, đồng thời tích cực đấu tranh chống tiêu cực; bảo tồn và phát huy truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; bồi dưỡng tâm hồn, tình cảm cao đẹp của con người Việt Nam; đề cao tinh thần yêu nước, ý chí tự lập tự cường, cần kiệm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN; biểu dương tính trung thực, lòng nhân ái, tinh thần dũng cảm, tình yêu cái đẹp chân chính, phê phán những thói hư tật xấu, mọi biểu hiện của sự giả dối, độc ác, chạy theo những thị hiếu thấp kém[2].

Cùng với đó, công tác tư tưởng góp phần tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật về xuất bản và quản lý hoạt động xuất bản. Trong quá trình cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng, ngành xuất bản luôn thể hiện tư tưởng nhất quán vai trò lãnh đạo của Đảng, tiến hành tuyên truyền, phổ biến một cách sâu rộng những nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cương lĩnh chính trị, đường lối, chiến lược, sách lược cách mạng của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến cán bộ, đảng viên và nhân dân cả nước.

Chỉ thị số 22-CT/TW ngày 17/10/1997 của Bộ Chính trị về tiếp tục đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo, quản lý công tác báo chí, xuất bản đã khẳng định: Báo chí - xuất bản đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, là tiếng nói của Đảng, của Nhà nước, của các tổ chức chính trị, xã hội và là diễn đàn của nhân dân, luôn luôn đi đầu trong việc bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước. Chủ đề trung tâm của hoạt động báo chí - xuất bản là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Đồng thời, Chỉ thị trên cũng đánh giá: Hoạt động xuất bản đã có bước tiến bộ mới, số đầu sách mỗi năm một tăng, xuất bản được một số tác phẩm kinh điển có giá trị của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, các văn kiện của Đảng và của Nhà nước, một số công trình nghiên cứu và tổng kết thực tiễn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu về đời sống tinh thần của xã hội, góp phần tích cực vào việc nâng cao dân trí (Bộ Chính trị (1997)[3].

 Gần đây nhất, ngày 08-02-2018, Ban Bí thư đã ban hành Kết luận số 30-KL/TW về tiếp tục thực hiện đề án trang bị sách cho cơ sở xã, phường, thị trấn nhằm tiếp tục góp phần cập nhật những thông tin mới nhất về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; có ý nghĩa thiết thực đối với việc đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị cấp cơ sở, nâng cao năng lực, kỹ năng công tác của đội ngũ cán bộ, đảng viên và đáp ứng nhu cầu tìm hiểu, học tập, áp dụng kiến thức khoa học - kỹ thuật của nhân dân ở xã, phường, thị trấn. Đồng thời, việc xuất bản, phát hành sách có nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, trang bị cơ sở lý luận, phương pháp luận, tri thức lý luận cơ bản, nền tảng để các nhà nghiên cứu có thể tiếp tục phát triển lý luận mác xít trong điều kiện thực tiễn cách mạng. Các tác phẩm kinh điển của những nhà sáng lập chủ nghĩa Mác - Lênin, các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh được xuất bản, có hệ thống để cán bộ, đảng viên và nhân dân có thể tiếp cận trực tiếp với tư tưởng của các nhà kinh điển, nắm vững cơ sở lý luận khoa học, trang bị cho mình phương pháp luận để tiếp thu, vận dụng một cách đúng đắn, sáng tạo, có hiệu quả, đồng thời phát triển những tư tưởng mới cho kho tàng lý luận cách mạng.

Vai trò của công tác tư tưởng trong quản lý hoạt động xuất bản ngày càng cao, có ý nghĩa cấp thiết, quyết định đến chất lượng chính trị, hiệu quả xã hội của hoạt động xuất bản. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là phải giải quyết bài toán giữa yêu cầu ngày càng cao của việc phát huy vai trò công tác tư tưởng trong quản lý hoạt động xuất bản với nhận thức còn hạn chế của cấp ủy và cán bộ, đảng viên về vai trò của công tác này trong quản lý hoạt động xuất bản. Bên cạnh đó, tính chủ động, tích cực, nhạy bén là một yêu cầu bắt buộc trong quản lý hoạt động xuất bản hiện nay. Điều này không chỉ tạo ra sự chủ động, sự nhanh nhạy trong hoạt động xuất bản mà còn giúp cho hoạt động xuất bản tăng cường đổi mới, sáng tạo hơn để hoạt động xuất bản tương thích và đáp ứng được những đòi hỏi và nhu cầu ngày càng cao của công chúng bạn đọc trong việc thưởng thức các sản phẩm xuất bản. Hơn thế nữa, nó còn giúp cho hoạt động xuất bản nắm được cơ hội, vượt qua thách thức trong bối cảnh các loại hình xuất bản đa dạng đang bùng nổ trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Đặc biệt, yêu cầu tiên quyết trong quản lý hoạt động xuất bản ở Việt Nam hiện nay là phải đảm bảo tính định hướng tư tưởng, định hướng chính trị trong mọi hoạt động xuất bản và quản lý xuất bản. Đảm bảo định hướng tư tưởng, định hướng chính trị hoạt động xuất bản ở nước ta một mặt giúp hoạt động xuất bản đi đúng định hướng, đảm bảo việc thực hiện nhiệm vụ chính trị; song mặt khác, lại không làm ảnh hưởng, không làm triệt tiêu tính chủ động, sáng tạo, năng động trong việc tìm tòi những hướng đi mới cho hoạt động xuất bản.

Phạm Thị Vui

Phó Trưởng ban Ban Đảng ủy Khối

 


[1] Đảng Cộng sản Việt Nam (1987), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, Nxb Sự thật, Hà Nội

[2] Ban Bí thư Trung ương Đảng (1992), Chỉ thị số 08/CT-TW ngày 31/3/1992 của Ban Bí thư khoá VII về tăng cường sự lãnh đạo và quản lý nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác báo chí - xuất bản, Hà Nội

[3] Chỉ thị số 22-CT/TW, ngày 17-10-1997 của Bộ Chính trị về tiếp tục đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo, quản lý công tác báo chí, xuất bản, Hà Nội).

 


Các bài viết khác

Hội nghị giao ban cộng tác viên dư luận xã hội cấp Đảng ủy Khối phiên thường kỳ tháng 9/2020

Hội nghị giao ban cộng tác viên dư luận xã hội cấp Đảng ủy Khối phiên thường kỳ tháng 9/2020
2 ngày trước

Hội nghị tập huấn nghiệp vụ đội ngũ cộng tác viên nghiên cứu dư luận xã hội Đảng bộ Khối năm 2020

Hội nghị tập huấn nghiệp vụ đội ngũ cộng tác viên nghiên cứu dư luận xã hội Đảng bộ Khối năm 2020
3 ngày trước

Hội nghị Thông tin chuyên đề quý III/2020

Hội nghị Thông tin chuyên đề quý III/2020
11 ngày trước

Giao ban cộng tác viên dư luận xã hội cấp Đảng ủy Khối phiên thường kỳ tháng 8/2020

Giao ban cộng tác viên dư luận xã hội cấp Đảng ủy Khối phiên thường kỳ tháng 8/2020
1 tháng trước

• Hôi nghị Báo cáo viên cấp Đảng ủy Khối tháng 8 năm 2020 (1 tháng trước)

• Ban Tuyên giáo Đảng ủy Khối thẩm định cuốn sách:Lịch sử Đảng bộ Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh 1945-2020 (1 tháng trước)

• Ngành Tuyên giáo của Đảng - 90 năm đồng hành cùng dân tộc (1 tháng trước)

• Hội nghị giao ban cộng tác viên dư luận xã hội cấp Đảng ủy Khối phiên thường kỳ tháng 7/2020 (2 tháng trước)

• Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng - văn hóa của Đảng trước yêu cầu mời - nhiệm vụ của Ngành Tuyên giáo (2 tháng trước)

• Họp Tiểu ban Tuyên truyền Đại hội XIII của Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương nhiệm kỳ 2020 - 2025 phiên thứ ba (2 tháng trước)

• Hội nghị giao ban cộng tác viên dư luận xã hội cấp Đảng ủy Khối phiên thường kỳ tháng 6/2020 (3 tháng trước)

• Công tác tuyên truyền Đại hội đảng bộ các cấp trong Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương nhiệm kỳ 2020 - 2025 (3 tháng trước)

• Thẩm định cuốn sách Lịch sử Đảng bộ cơ quan Ngân hàng Trung ương 1951 - 2020 (3 tháng trước)

• Hội nghị giao ban cộng tác viên dư luận xã hội cấp Đảng ủy Khối phiên thường kỳ tháng 5/2020 (4 tháng trước)