Phòng và chống nạn cậy quyền, ỷ thế theo Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII

07/10/2019 | 56

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, khi đã trở thành Đảng cầm quyền, để xứng đáng là người lãnh đạo, người đày tớ thật trung thành của nhân dân, Đảng phải thường xuyên tự đổi mới và chỉnh đốn; đội ngũ cán bộ, đảng viên phải chú trọng rèn luyện đạo đức cách mạng, hết lòng, hết sức vì Tổ quốc và nhân dân phục vụ với phận sự của người công bộc liêm chính.

 

1. Nhức nhối nạn cậy quyền và ỷ thế

Chỉ hơn một tháng sau khi đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có một số bài viết, cảnh báo một số thói hư, tật xấu đang xuất hiện tại các cơ quan công quyền. Trong các bài viết đó, ở các góc độ tiếp cận khác nhau, Người đã chỉ ra vấn nạn cậy quyền, ỷ thế và nguy cơ, tác hại của nó, khiến nhân dân bức xúc, bất bình.

1) Trong “Thư gửi các đồng chí tỉnh nhà” (tỉnh Nghệ An), ngày 17/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: “Cán bộ ta nhiều người cúc cung tận tụy... Nhưng cũng có người hủ hóa, lên mặt làm quan cách mạng, hoặc là độc hành độc đoán, hoặc là dĩ công dinh tư. Thậm chí dùng pháp công để báo thù tư, làm cho dân oán đến Chính phủ và Đoàn thể[1] và “những khuyết điểm trên, nhỏ thì làm cho dân chúng hoang mang, lớn thì làm cho nền đoàn kết lay động”[2]

2) Trong bài báo “Sao cho được lòng dân”, đăng báo Cứu quốc, số 61, ngày 8/10/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Xung quanh các Ủy ban nhân dân, một vài nơi tiếng phàn nàn oán thán nhiều hơn tiếng người khen”[3] và theo lời Người, “những Ủy ban đó không những không được dân yêu, còn bị dân khinh, dân ghét là khác nữa”. Dân khinh, dân ghét là bởi vì “cái tật ngông nghênh, cậy thế, cậy quyền”[4] của những ông chủ tịch, ủy viên, của “mấy ông tỉnh trưởng kia vác ô tô đưa bà “tỉnh trưởng” đi chơi mát mỗi buổi chiều”...

3) Trong “Thư gửi Ủy ban nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện và làng”, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Cậy thế - Cậy thế mình ở trong ban này nọ, rồi ngang tàng phóng túng, muốn sao được vậy, coi khinh dư luận, không nghĩ đến dân. Quên rằng dân bầu mình ra là để làm việc cho dân, chứ không phải để cậy thế với dân… Kiêu ngạo - Tưởng mình ở trong cơ quan chính phủ là thần thánh rồi. Coi khinh dân gian, nói phô, cử chỉ lúc nào cũng vác mặt “quan cách mạng” nên không biết rằng, thái độ kiêu ngạo đó sẽ làm mất lòng tin cậy của dân, sẽ hại đến oai tín của Chính phủ”[5].

Những biểu hiện suy thoái của bộ phận cán bộ, đảng viên này trong công tác, trong sinh hoạt và trong quan hệ với quần chúng nhân dân đã dẫn đến nhiều sai lầm nghiêm trọng, trở thành nguy cơ của Đảng cầm quyền. Tuy xảy ra ở những nơi khác nhau, với các mức độ biểu hiện khác nhau, song đó chính là sự tha hóa quyền lực của một bộ phận cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức. Vấn nạn này không chỉ làm mất đi tính tiền phong, gương mẫu của mỗi cán bộ, đảng viên mà còn làm cho quần chúng nhân dân bức xúc, không tin, không phục, không yêu, dẫn đến rạn nứt niềm tin của nhân dân vào các cơ quan công quyền, vào vai trò lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước.

Không chỉ nêu ra những căn bệnh đang hiện hữu, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn đồng thời chỉ ra biện pháp để khắc phục những vấn nạn này. Trong bài viết “Chính phủ là công bộc của dân”, đăng trên báo Cứu quốc, số 46, ngày 19/9/1945, Người chỉ rõ: “Chính phủ là công bộc của dân vậy. Các công việc Chính phủ làm phải nhằm vào một mục đích duy nhất là mưu tự do, hạnh phúc cho mọi người. Cho nên Chính phủ nhân dân bao giờ cũng phải đặt quyền lợi của dân lên hết thảy”[6]. Cho nên, muốn “làm những việc có lợi cho dân, không phạm vào công lý, vào tự do của dân chúng”, muốn cán bộ được dân tin, dân yêu, dân kính thì nhất định “phải chọn trong những người có công tâm, trung thành, sốt sắng với quyền lợi dân chúng, có năng lực làm việc, được đông đảo dân làng tín nhiệm. Không thể nhờ tiền tài hay một thế lực gì khác mà chui lọt vào các Ủy ban đó”[7] và phải thường xuyên kiểm tra, giám sát để “những nhân viên Ủy ban sẽ không lợi dụng danh nghĩa Ủy ban để gây bè tìm cánh, đưa người “trong nhà trong họ” vào làm việc với mình”[8].

Để vừa lòng dân, “muốn cho dân yêu, muốn được lòng dân, việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh”[9] và “trước hết phải yêu dân, phải đặt quyền lợi của dân trên hết thảy, phải có một tinh thần chí công vô tư”[10]. Theo đó, đội ngũ cán bộ, đảng viên cần “phải chú ý giải quyết hết các vấn đề dầu khó đến đâu mặc lòng, những vấn đề quan hệ đến đời sống của dân. Phải chấp đơn, phải xử kiện cho dân mỗi khi người ta đem tới”[11]. Đồng thời, trong quan hệ công tác, ứng xử với nhân dân “ta phải có một thái độ mềm dẻo, khôn khéo, biết nhân nhượng, biết trọng nhân cách người ta. Phải tỏ cho mọi người biết rằng công việc là công việc chung, thiếu người ra gánh vác thì mình ra, nếu có người thay, mình sẽ nghỉ để làm việc khác, sẵn sàng nhường lại cho ai muốn làm và làm được”[12].

Yêu cầu cán bộ, đảng viên phải xứng đáng là công bộc của dân, về phần mình, Người nói: “Tôi tuyệt nhiên không ham muốn công danh, phú quý chút nào. Bây giờ phải gánh chức Chủ tịch là vì đồng bào ủy thác thì tôi phải gắng sức làm, cũng như một người lính vâng mệnh lệnh của quốc dân ra trước mặt trận. Bao giờ đồng bào cho tôi lui, thì tôi rất vui lòng lui”[13].Thống nhất giữa nói và làm, gương mẫu thực hiện trong mọi thời điểm, mọi hoàn cảnh, cả cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh là một mẫu mực của tấm gương người công bộc, hết lòng tận trung với nước, tận hiếu với dân đúng như Sêraphin D.Quysơn trong bài viết "Hồ Chí Minh: Một người châu Á cho mọi thời đại" đã khẳng định: "Trong cả sự nghiệp của mình, Người luôn xuất phát từ tinh thần hết lòng phục vụ nhân dân, vừa bằng những kiến thức uyên bác, kinh nghiệm và tài nghệ của mình, vừa bằng sự tận tâm và liêm khiết, để giành được sự kính trọng và biết ơn của nhân dân"[14].

2. Vấn nạn cậy quyền và ỷ thế ngày càng tăng

Hơn 70 năm sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh viết 3 bài báo này, vấn nạn cậy quyền, ỷ thế Người chỉ ra từ những ngày đầu chính quyền cách mạng mới được thiết lập dường như đã không còn là hiện tượng đơn lẻ mà có nguy cơ ngày càng gia tăng. Vì thế, những cảnh báo của Người, chỉ dẫn của Người về tinh thần và phận sự của người cán bộ trong những bài báo nêu trên vẫn vẹn nguyên ý nghĩa thời sự. Không chỉ đau đáu về những điều này, Người còn căn dặn trong Di chúc và nhấn mạnh yêu cầu "mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư"[15].

Vì vậy, tăng cường xây dựng Đảng về mọi mặt, đáp ứng yêu cầu của tình hình và nhiệm vụ của một Đảng cách mạng trở thành yêu cầu bức thiết. Đó không chỉ là yêu cầu khách quan của thời cuộc, mà còn là nhu cầu tự thân của Đảng, đảm bảo vai trò lãnh đạo của Đảng.

Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII ngày 31/10/2016 về “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”,“tự chuyển hóa” trong nội bộ” (Nghị quyết) đã nhấn mạnh: Đại hội XII của Đảng đã đề ra yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng với 10 giải pháp cơ bản; đồng thời, chỉ ra 27 biểu hiện của sự suy thoái; cụ thể, một số biểu hiện của việc cậy quyền, ỷ thế là: 1) Thể hiện sự suy thoái về tư tưởng chính trị là: “Không chấp hành nghiêm các nguyên tắc tổ chức của Đảng; sa sút ý chí phấn đấu, không gương mẫu trong công tác”. 2) Thể hiện sự suy thoái về đạo đức, lối sống là: “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn cấu kết với doanh nghiệp, với đối tượng khác để trục lợi. Lợi dụng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn được giao để dung túng, bao che, tiếp tay cho tham nhũng, tiêu cực”…

Dù biểu hiện ở dưới dạng này hay dạng khác, thì cậy quyền, ỷ thế không chỉ cho thấy sự suy thoái về phẩm chất và năng lực của một bộ phận cán bộ, đảng viên “đã biến chất” mà còn phản ánh thực chất mức độ sự suy thoái quyền lực nhà nước mà Đảng Cộng sản đang cầm quyền. Vì thế, với quan điểm “nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật, đánh giá đúng sự thật; kết hợp giữa “xây” và “chống”; trong đó, “xây” là nhiệm vụ cơ bản, chiến lược, lâu dài; “chống” là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách”, Nghị quyết yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện đồng bộ, toàn diện, có hiệu quả 4 nhóm nhiệm vụ, giải pháp. Đồng thời, mỗi cán bộ, đảng viên trong Đảng và người đứng đầu có thể tự soi mình vào đó, để có định hướng tự sửa chữa, khắc phục thiếu sót, khuyết điểm, phát huy ưu điểm, nêu cao vai trò tiên phong, gương mẫu.

3. Đẩy mạnh phòng, chống, ngăn ngừa nạn cậy quyền và ỷ thế

Đưa Nghị quyết vào cuộc sống, trong gần 3 năm qua, cấp ủy đảng các cấp đã tổ chức thực hiện nghiêm túc, có trọng tâm, trọng điểm việc nhận diện các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” gắn liền với tự phê bình và phê bình, với kiểm tra và giám sát theo kế hoạch hằng năm và đột xuất. Nhất là, đã gắn thực hiện Nghị quyết với Chỉ thị 05-CT/TW của Bộ Chính trị khóa XII về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” (Chỉ thị 05), coi đó là giải pháp đột phá để thiết thực xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.

Trong chương trình hành động, các cấp ủy đã chú trọng công tác học tập, quán triệt chỉ thị, nghị quyết của Đảng; đã đề cao và phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, người đứng đầu mỗi tổ chức, địa phương, cơ quan, đơn vị, nhất là trong thực thi quyền lực theo đúng chức năng, nhiệm vụ được giao. Đồng thời, đã có phân định thẩm quyền về trách nhiệm của tập thể và cá nhân; có chế tài xử lý nghiêm những hành vi vi phạm pháp luật, Điều lệ Đảng, kỷ luật Đảng để phòng, chống và ngăn ngừa các biểu hiện suy thoái, trong đó có cậy quyền và ỷ thế.

Thông qua việc nghiêm túc tiến hành kiểm điểm theo tinh thần Nghị quyết được thực hiện rộng rãi, những tổ chức Đảng, cán bộ, đảng viên vi phạm các quy định của Đảng, Nhà nước đã bị xử lý kỷ luật, không có ngoại lệ, không có vùng cấm. Cấp có thẩm quyền đã kỷ luật một tổ chức đảng, 13 đảng viên thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý, cả đương chức và nghỉ hưu. Từ đầu nhiệm kỳ khóa XII đến nay, đã có trên 70 cán bộ, đảng viên thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý đã bị kỷ luật Đảng và xử lý hình sự.

Thời gian tới, để phòng, chống và ngăn chặn sự tha hóa “muôn màu muôn vẻ” của tư tưởng cá nhân chủ nghĩa, sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong một bộ phận cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức có chức vụ, quyền hạn đang đảm nhiệm các vị trí then chốt trong huyết mạch của nền kinh tế đất nước, tại các tổ chức Đảng, cơ quan nhà nước và trong hệ thống chính trị, cấp ủy các cấp cần tập trung thực hiện những nhiệm vụ trọng tâm sau:

Một là, tiếp tục thực hiện nghiêm các nguyên tắc xây dựng Đảng; chú trọng nguyên tắc tập trung dân chủ và mở rộng thực hiện dân chủ trong Đảng; tăng cường thực hiện tự phê bình và phê bình trên cơ sở của tình đồng chí thương yêu lẫn nhau. Đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết gắn với Chỉ thị 05, Chỉ thị số 35-CT/TW ngày 30/5/2019 của Bộ Chính trị về “Đại hội đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng”, với các quy định về nêu gương. Trong đó, mỗi cán bộ, đảng viên, người đứng đầu phải phát huy tính tiền phong, gương mẫu, đi đầu trong công tác, trong sinh hoạt để kịp thời tháo gỡ những khó khăn vướng mắc tại địa bàn cơ sở. Coi kết quả rèn luyện, phấn đấu của cán bộ, đảng viên về chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức ở cơ quan và địa bàn cư trú là cơ sở để đánh giá, xếp loại thi đua hằng năm của mỗi tổ chức, cá nhân, đơn vị.

Hai là, đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết gắn với học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, với thực hiện nhiệm vụ chính trị, với các phong trào thi đua yêu nước. Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, đưa sinh hoạt chi bộ hằng tháng theo chuyên đề, gắn với chuyên đề năm 2019 “Xây dựng ý thức tôn trọng Nhân dân, phát huy dân chủ, chăm lo đời sống Nhân dân theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh" trở thành nền nếp, góp phần nâng cao chất lượng sinh hoạt Đảng, nâng cao tính tiền phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong thực thi công vụ.

Ba là, nâng cao tinh thần chủ động phòng và chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu trong đội ngũ cán bộ, đảng viên gắn với cảnh giác, chủ động phòng, chống và đấu tranh có hiệu quả với những luận điệu tuyên truyền, chống phá của các thế lực thù địch. Ngăn chặn những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong nội bộ, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, quan liêu thông qua việc nhận diện, đánh giá đúng các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, trong hệ thống chính trị và quần chúng nhân dân.

Bốn là, công tác cán bộ phải được đặc biệt chú trọng trên cơ sở xác định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức Đảng, cơ quan, đơn vị, người đứng đầu và các cá nhân liên quan. Tăng cường kiểm tra, giám sát và kiên quyết xử lý nghiêm những tổ chức, cá nhân vi phạm kỷ luật Đảng, vi phạm pháp luật; đồng thời, phát huy vai trò phản biện của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân đối với tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên để nâng cao hiệu quả sự kiểm soát quyền lực, ngăn ngừa, phòng và chống sự tha hóa quyền lực của đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức có chức vụ, quyền hạn.

Năm là, chú trọng công tác tuyên truyền việc thực hiện Nghị quyết gắn với nhân rộng các gương điển hình tiên tiến của cá nhân và tập thể trong phòng và chống chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng: “nói đi đôi với làm”, “nói ít, làm nhiều”, dám làm, dám chịu trách nhiệm, làm việc khoa học... của đội ngũ cán bộ, đảng viên nói chung, người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương nói riêng, để tạo sự lan tỏa trong cộng đồng trên tinh thần “đảng viên đi trước, làng nước theo sau”; đồng thời, khắc phục những hạn chế, yếu kém, sơ hở trong công tác cán bộ, để lựa chọn, quy hoạch, bồi dưỡng, bổ nhiệm những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, vì lợi ích của Tổ quốc và nhân dân./.

TS. Văn Thị Thanh Mai

Ban Tuyên giáo Trung ương



[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.20.

[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.20.

[3] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.51.

[4] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.51.

[5] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.65-66.

[6] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.21.

[7] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.21.

[8] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.22.

[9] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.51.

[10] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.52.

[11] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.51-52.

[12] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.52.

[13]Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.4, tr.187.

[14] Hội thảo quốc tế về Chủ tịch Hồ Chí Minh, Unesco và Uỷ ban khoa học xã hội Việt Nam, Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội, 1990, tr.110-111.

[15] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.15, tr.611-612.

 


Các bài viết khác

Lễ trao Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp công tác tổ chức xây dựng Đảng

Lễ trao Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp công tác tổ chức xây dựng Đảng
7 ngày trước

Một số giải pháp thiết thực, hiệu quả góp phần đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống

Một số giải pháp thiết thực, hiệu quả góp phần đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống
12 ngày trước

Giao ban trực tuyến Ngành Tổ chức xây dựng Đảng 9 tháng đầu năm 2019

Giao ban trực tuyến Ngành Tổ chức xây dựng Đảng 9 tháng đầu năm 2019
21 ngày trước

Quy định về việc kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và chống chạy chức, chạy quyền

Quy định về việc kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và chống chạy chức, chạy quyền
26 ngày trước

• Hội nghị thông tin chuyên đề quý III-2019 (29 ngày trước)

• Khai mạc trọng thể Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ IX (1 tháng trước)

• Phiên làm việc đầu tiên Đại hội đại biểu MTTQ Việt Nam lần thứ IX (1 tháng trước)

• Xây dựng Đảng về đạo đức trong giai đoạn hiện nay (1 tháng trước)

• Phát huy cao độ bài học cách mạng tháng Tám về công tác xây dựng Đảng và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc (2 tháng trước)

• Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam phụng sự và liêm chính theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh (2 tháng trước)

• Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương thăm, tặng quà Trung tâm điều dưỡng người có công tỉnh Phú Thọ (2 tháng trước)

• Thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng (3 tháng trước)

• Xây dựng và chỉnh đốn Đảng theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh (3 tháng trước)

• Khởi công xây dựng công trình “Nhà bia truyền thống Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương” (3 tháng trước)