Một số vấn đề về cải cách thể chế hành chính và chế độ công vụ

23/07/2019 | 602

Cải cách hành chính và thủ tục hành chính; nâng cao chất lượng công vụ, thực hành văn hóa công vụ… là một số từ khóa có thể dễ dàng tìm kiếm trên các công cụ tìm kiếm trực tuyến ở Việt Nam hiện nay với số lượng tìm kiếm lên đến hàng triệu kết quả. Những kết quả trên phản ánh một thực tế, đồng thời là một yêu cầu thay đổi cấp bách trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của chúng ta.

 

Trong một thập niên trở lại đây, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, giải pháp về cải cách hành chính, thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng công vụ, thực hành văn hóa công vụ của các cơ quan, tổ chức và đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức trong hệ thống chính trị. Chính phủ đã ban hành và chỉ đạo thực hiện quyết liệt Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2020 theo Nghị quyết số 30c/NQ-CP ngày 8/11/2011 với mục tiêu: 1. Xây dựng, hoàn thiện hệ thống thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nhằm giải phóng lực lượng sản xuất, huy động và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển đất nước.2. Tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, thông thoáng, thuận lợi, minh bạch nhằm giảm thiểu chi phí về thời gian và kinh phí của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế trong việc tuân thủ thủ tục hành chính.3. Xây dựng hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước từ trung ương tới cơ sở thông suốt, trong sạch, vững mạnh, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, tăng tính dân chủ và pháp quyền trong hoạt động điều hành của Chính phủ và của các cơ quan hành chính nhà nước.4. Bảo đảm thực hiện trên thực tế quyền dân chủ của nhân dân, bảo vệ quyền con người, gắn quyền con người với quyền và lợi ích của dân tộc, của đất nước.5. Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có đủ phẩm chất, năng lực và trình độ, đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân và sự phát triển của đất nước. Với trọng tâm là: Cải cách thể chế; xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, chú trọng cải cách chính sách tiền lương nhằm tạo động lực thực sự để cán bộ, công chức, viên chức thực thi công vụ có chất lượng và hiệu quả cao; nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính và chất lượng dịch vụ công.

Một trọng 6 nhiệm vụ trọng tâm mà Nghị quyết Đại hội XII của Đảng đề ra đó là: Xây dựng tổ chức bộ máy của toàn hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu.Trong đó, đặc biệt nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và đội ngũ cán bộ, đảng viên trong cải cách thể chế hành chính, chế độ công vụ, công chức, hướng tới mọi hoạt động công khai, minh bạch, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, ngày 27-12-2018, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1847/QĐ-TTg về việc phê duyệt Đề án Văn hóa công vụ. Đề án được kỳ vọng sẽ khơi dậy quyết tâm và niềm tin vào tính chuyên nghiệp, hiệu quả của các cơ quan công quyền. Gần 10 năm qua, công tác cải cách hành chính, thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng công vụ và văn hóa công vụ trong các cơ quan nhà nước đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Tiềm lực quốc gia được nâng lên, uy tín và vị thế Việt Nam trên trường quốc tế tiếp tục được khẳng định. Kinh tế - xã hội phát triển mạnh mẽ, năm sau cao hơn năm trước; nhiều khó khăn, rào cản phát triển được tháo gỡ, tạo xung lực phát triển cho doanh nghiệp ở các thành phần kinh tế. Đặc biệt năm 2018, GDP bình quân đạt 7,08%, cao nhất trong vòng 10 năm trở lại. Có thể nói, những con số nêu trên phản ánh thực tế mong muốn bứt phá của chúng ta trong xu thế hội nhập toàn diện với thế giới, phù hợp với điều kiện Việt Nam và bước đầu hoàn thành những mục tiêu đề ra.

Tuy nhiên, những gì làm được vẫn còn chưa đạt được kỳ vọng mong muốn. Nhiều hạn chế, yếu kém, nhiều mục tiêu chưa đáp ứng được đòi hỏi của nhịp điệu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong thời kỳ mới. Đâu đó trong các cơ quan công quyền, tình trạng “trên bảo, dưới không nghe”, “nói một đằng, làm một nẻo”, “cục bộ, địa phương”, “lợi ích nhóm”, “cánh hẩu”, “tư duy nhiệm kỳ”, tham ô, móc ngoặc, nhũng nhiễu, tham nhũng vặt, đục khoét ngân sách, trục lợi chính sách… vẫn còn xảy ra. Một bộ phận cán bộ, đảng viên có chức, có quyền nhân danh nhà nước vi phạm đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp, tham ô, tham nhũng hoặc tiếp tay cho tham ô, tham nhũng đã làm sói mòn lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, làm méo mó hình ảnh của Đảng, nhà nước trước nhân dân. Đây là nguy cơ bên trong, là một trong 4 nguy cơ được Đại hội VII của Đảng chỉ ra vẫn còn nguyên giá trị.

Nhìn tổng thể, soi rọi từ tiềm lực, khả năng đến những kết quả đạt được chúng ta còn rất nhiều việc phải làm để tiếp tục đẩy mạnh đổi mới, cải cách thể chế hành chính nhà nước, chế độ công vụ, công chức.Từ thực tế trên, thiết nghĩ các cơ quan Đảng, chính quyền và cả hệ thống chính trị cần nghiên cứu và đề ra giải pháp phù hợp để triển khai thực hiện một số nội dung sau:

Một là, tăng cường thể chế hóa, cụ thể hóa việc kiểm tra, giám sát quyền lực. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã nhiều lần khẳng định: “phải nhốt quyền lực trong lồng cơ chế”. Tiến hành phân cấp, phân quyền mạch lạc theo hướng rõ người, rõ thẩm quyền, trách nhiệm, nhất là trách nhiệm người đứng đầu. Khắc phục cho được tình trạng thành tích thì người đứng đầu hưởng, yếu kém thuộc về tập thể. Đẩy mạnh phân cấp cho địa phương, phát huy tính tích cực chủ động của chính quyền địa phương các cấp, phân biệt rõ chức năng, nhiệm vụ của mỗi cấp hành chính, minh định rõ chức năng, thẩm quyền và tổ chức bộ máy của chính quyền đô thị và nông thôn. Chính quyền địa phương phải được tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sự vận hành hiệu quả hay kém hiệu quả của bộ máy ở địa phương mình, chính quyền Trung ương chỉ có vai trò điều phối vĩ mô.

Hai là, đổi mới mạnh mẽ, căn bản vai trò, chức năng, nhiệm vụ của cả bộ máy hành chính nhà nước cũng như của mỗi cơ quan nhà nước. Thực hiện nghiêm nguyên tắc một cơ quan thực hiện nhiều việc và một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì thực hiện và chịu trách nhiệm chính. Mô hình và quy mô tổ chức bộ máy phải phù hợp với tính chất, đặc điểm, chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị, địa phương theo đúng tinh thần Nghị quyết Trung ương 6 khóa XII.

Trong đó, tập trung hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ công tác giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị, khắc phục tình trạng trùng lắp, chồng chéo để một tổ chức, một người có thể đảm nhiệm nhiều việc, nhưng một việc chỉ do một tổ chức, một người chủ trì và chịu trách nhiệm chính. Thực hiện tinh giản biên chế theo đúng mục tiêu đã đề ra. Quy định và quản lý chặt chẽ biên chế đối với các tổ chức trong hệ thống chính trị trên cơ sở phân loại tổ chức, tiêu chuẩn chức danh cán bộ, công chức, viên chức và xác định vị trí việc làm một cách khoa học, sát thực tế. Quy định số lượng biên chế tối thiểu được thành lập tổ chức, số lượng lãnh đạo cấp phó tối đa của một tổ chức phù hợp với đặc điểm của từng cấp, từng ngành, từng địa phương. Quy định cụ thể tiêu chuẩn, điều kiện, chính sách để giảm phạm vi, đối tượng bổ nhiệm cấp "hàm"; giảm tỉ lệ người phục vụ trong từng cơ quan, nhất là khối văn phòng.

Ba là, cải cách mạnh mẽ khu vực sự nghiệp, dịch vụ công theo hướng đổi mới cơ chế hoạt động, cơ chế quản lý, và đẩy mạnh thu hút nguồn lực ngoài nhà nước vào lĩnh vực dịch vụ công theo hướng, trừ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và cơ mật, việc gì khu vực tư nhân làm hiệu quả thì tạo điều kiện, khuyến khích và có cơ chế hợp lý để tư nhân đầu tư, quản lý, vận hành.

Bốn là, đổi mới cơ chế quản lý, phương pháp đánh giá cán bộ, công chức, cơ cấu lại đội ngũ công chức hành chính, tăng cường đào tạo và bồi dưỡng về kiến thức, kỹ năng hành chính, về ngoại ngữ, tin học và nâng cao đạo đức công chức, xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích thu hút nhân tài, tạo động lực và môi trường để công chức nâng cao năng lực và trách nhiệm của mình.

Đối với công chức mới được tuyển dụng, bổ nhiệm, ngoài thực hiện những nghĩa vụ chung theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước phải thực hiện chế độ thề công khai trước tổ chức: Trung thành với Tổ quốc, nhân dân, với chế độ xã hội chủ nghĩa; nghĩa vụ, trách nhiệm cá nhân trước công việc, cơ quan, tổ chức.Thực hiện thi tuyển dụng;cử, thi tuyển vào các chức danh lãnh đạo cần có các quy chế, quy định để xác định rõ 4 tuyến:

- Thi tuyển trong nội bộ.

- Thi tuyển công khai, có cạnh tranh.

- Chế độ tuyển dụng đặc biệt đối với nhân tài.

- Chế độ bổ nhiệm lãnh đạo không qua thi tuyển, sát hạch.

Năm là, thực hiện nghiêm công tác chống tham ô, tham nhũng ngay trong các cơ quan có chức năng chống tham ô, tham nhũng.Thực hiện công khai, minh bạch, nhanh chóng, kịp thời công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm toán. Người đứng đầu chịu trách nhiệm về kết quả thanh tra, kiểm tra, kiểm toán trong trường hợp kết luận thanh tra, kiểm tra, kiểm toán không đúng; cán bộ thuộc quyền vi phạm kỷ luật Đảng, pháp luật của Nhà nước. Thực hiện không sử dụng người nhà, người thân của lãnh đạo trong thanh tra, kiểm tra đối với những lĩnh vực nhạy cảm hoặc những việc nghi ngờ liên quan đến sai phạm của lãnh đạo có người nhà trong đoàn thanh tra, kiểm tra, kiểm toán.Kiên quyết đưa ra khỏi bộ máy những cán bộ, công chức, viên chức thoái hóa, biến chất, vi phạm pháp luật; định kỳ luân chuyển những vị trí nhạy cảm, nhất là trưởng đoàn thanh tra, kiểm tra.Từng cơ quan, đơn vị phải ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin để hạn chế tối đa việc tiếp xúc trực tiếp của cán bộ, công chức, viên chức với người dân, doanh nghiệp. Triển khai rộng rãi hệ thống ghi âm, ghi hình, camera trực tuyến tại các địa điểm có tiếp xúc trực tiếp với người dân, doanh nghiệp và có bộ phận thường trực để theo dõi, giám sát thường xuyên.Công bố rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng số điện thoại đường dây nóng để tiếp nhận các ý kiến phản ánh của người dân, doanh nghiệp về hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức để có biện pháp ngăn chặn, xử lý kịp thời vi phạm.

Phạm Anh Thiện


Các bài viết khác

Xây dựng và phát triển văn hóa công sở trong các cơ quan, đơn vị ở Trung ương hiện nay

Xây dựng và phát triển văn hóa công sở trong các cơ quan, đơn vị ở Trung ương hiện nay
5 tháng trước

Bảo vệ Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh mới

Bảo vệ Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh mới
9 tháng trước

Kiên định chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên quyết đấu tranh chống suy thoái về tư tưởng chính trị trong Đảng

Kiên định chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên quyết đấu tranh chống suy thoái về tư tưởng chính trị trong Đảng
1 năm trước

Những yếu tố tác động đến công tác xây dựng Đảng về đạo đức trong giai đoạn hiện nay

Những yếu tố tác động đến công tác xây dựng Đảng về đạo đức trong giai đoạn hiện nay
1 năm trước

• Tăng cường công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết hoạt động thực tiễn góp phần vào công tác xây dựng Đảng (1 năm trước)

• Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân nhằm củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng (1 năm trước)

• Vai trò của công tác tư tưởng trong tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư ở Việt Nam hiện nay (1 năm trước)

• Tinh thần “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” trong tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam (1 năm trước)

• Kế thừa những giá trị Cách mạng Tháng Mười Nga, Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới (1 năm trước)

• Tư duy sáng tạo, tầm nhìn chiến lược của Tổng Bí thư Lê Duẩn với Cách mạng Việt Nam (2 năm trước)

• Nhân kỷ niệm 110 năm Ngày sinh Tổng Bí thư Lê Duẩn (7-4-1907 - 7-4-2017) : Bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược của Tổng Bí thư Lê Duẩn (2 năm trước)

• Tọa đàm khoa học về “Đổi mới phương thức, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác của Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương”. (2 năm trước)

• Di huấn chính trị của đồng chí Trường Chinh về xây dựng, chỉnh đốn Đảng qua bài báo “Nhiệm vụ cần kíp của dân tộc Việt Nam” (2 năm trước)

• Chăm lo xây dựng Đảng toàn diện (2 năm trước)