Một số nội dung của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng

14/05/2019 | 39

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người cộng sản đầu tiên của Việt Nam và là người  sáng lập, rèn luyện Đảng Cộng sản (ĐCS) Việt Nam. Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng vấn đề xây dựng Đảng, bởi vì Người thấy rõ chất lượng của ĐCS Việt Nam là nhân tố có ý nghĩa quyết định tới sự thành - bại của cách mạng. Chính vì thế, nội dung các quan điểm của Người về xây dựng ĐCS Việt Nam có vị trí cực kỳ quan trọng trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh. Trong phạm vi bài viết này, xin nêu 4 nội dung.

Ảnh: Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc diễn văn tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng ở Thủ đô Hà Nội (Ảnh tư liệu)

1. Tính tất yếu của sự ra đời và vai trò lãnh đạo của Đảng

ĐCS Việt Nam ra đời và phát triển trên cơ sở nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin. Theo Hồ Chí Minh, sự ra đời của ĐCS là kết quả tất yếu của sự kết hợp chủ nghĩa Mác - Lênin, phong trào công nhân và phong trào yêu nước. Từ tác phẩm  đầu tiên đề cập vấn đề Đảng là Đường cách mệnh (năm 1927) đến tác phẩm Di chúc cuối cùng, Hồ Chí Minh có quan điểm nhất quán: Đảng có vai trò “trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp ở mọi nơi. Đảng có vững, cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy”[1]. Vai trò lãnh đạo của Đảng không phải cứ tự nhận mà được. Lịch sử Việt Nam từ đầu năm 1930 đã chứng minh rằng, chỉ có ĐCS Việt Nam mới được nhân dân, dân tộc giao phó trách nhiệm lãnh đạo sự nghiệp cách mạng của đất nước.

2. Đảng phải là Đảng đạo đức, văn minh

Hồ Chí Minh coi đạo đức là nguồn của sông, là gốc của cây, là cái chất căn bản của con người. Tại Lễ Kỷ niệm 30 năm Ngày thành lập Đảng (năm 1960), Hồ Chí Minh cho rằng: “Đảng ta là đạo đức, là văn minh[2].

Theo Hồ Chí Minh, đạo đức của Đảng thể hiện ở chỗ: 1) Mục đích hoạt động của Đảng là lãnh đạo đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con người; 2) Sự ra đời và phát triển của Đảng đều vì độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội (CNXH); 3) Đội ngũ đảng viên phải luôn luôn thấm nhuần đạo đức cách mạng, ra sức tu dưỡng, rèn luyện, suốt đời phấn đấu cho lợi ích của dân, của nước.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, những nội dung chủ yếu về xây dựng Đảng thành một Đảng văn minh bao gồm: 1) Đảng tiêu biểu cho lương tâm, trí tuệ và danh dự của dân tộc; 2) Đảng ra đời, tồn tại và phát triển phù hợp với quy luật phát triển văn minh tiến bộ của dân tộc và của nhân loại; 3) Đảng phải luôn luôn trong sạch, vững mạnh; 4) Trong giai đoạn cầm quyền, Đảng phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật; 5) Đội ngũ đảng viên phải là những chiến sĩ tiên phong, gương mẫu trong công tác và cuộc sống hằng ngày; 6) Đảng có quan hệ quốc tế trong sáng.

3. Thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc xây dựng Đảng

3.1. Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động. Hồ Chí Minh luôn luôn nhấn mạnh phải thấm nhuần các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, đồng thời phải sáng tạo, vận dụng cho phù hợp với điều kiện hoàn cảnh, từng lúc, từng nơi.

3.2. Tập trung dân chủ. Hồ Chí Minh cho rằng, tập trung phải trên nền tảng dân chủ, dân chủ phải đi đến tập trung. Như vậy, hàm lượng và chất lượng dân chủ có liên quan mật thiết tới sự tập trung trong Đảng.

3.3. Tự phê bình và phê bình. Phải coi tự phê bình và phê bình là việc làm thường xuyên, “như mỗi ngày phải rửa mặt”[3]. Hồ Chí Minh viết trong Di chúc: “Trong Đảng thực hành dân chủ rộng rãi, thường xuyên và nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình là cách tốt nhất để củng cố sự đoàn kết và thống nhất trong Đảng”[4]. Người cho rằng, tự phê bình và phê bình là “thang thuốc” tốt nhất để làm cho phần tốt trong mỗi tổ chức và mỗi con người nẩy nở như hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi; tự phê bình và phê bình phải trung thực, kiên quyết, đúng người, đúng việc, phải có văn hóa… Trong Đảng, “phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau”[5].

3.4. Kỷ luật nghiêm minh, tự giác. Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Đảng có những điều kiện kỷ luật bắt buộc mỗi đảng viên phải theo. Không có kỷ luật sắt không có Đảng. Đã vào Đảng thì phải theo tư tưởng của Đảng. Đảng đã chỉ thị nghị quyết là phải làm”[6].

3.5. Đảng phải thường xuyên tự chỉnh đốn. Điều này càng đặc biệt quan trọng hơn khi Đảng đứng trước những thử thách lớn trong quá trình hoạt động, chẳng hạn, Hồ Chí Minh nêu ý kiến rằng, ngay sau khi cuộc chống Mỹ, cứu nước thắng lợi, “việc cần phải làm trước tiên là chỉnh đốn lại Đảng[7].

3.6. Đoàn kết, thống nhất. Đây là điều kiện tiên quyết để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trước hết, phải đoàn kết, thống nhất trong cấp uỷ, trong những cán bộ lãnh đạo chủ chốt; đoàn kết trên cơ sở chủ nghĩa Mác - Lênin, trên cơ sở cương lĩnh, đường lối, quan điểm, nghị quyết của Đảng. Trong Di chúc, Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Nhờ đoàn kết chặt chẽ, một lòng một dạ phục vụ giai cấp, phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc, cho nên từ ngày thành lập đến nay, Đảng ta đã đoàn kết, tổ chức lãnh đạo nhân dân ta hăng hái đấu tranh tiến từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Đoàn kết là một truyền thống cực kỳ quý báu của Đảng và của dân tộc ta. Các đồng chí từ Trung ương đến các chi bộ cần phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình”[8].

3.7. Đảng phải liên hệ mật thiết với nhân dân. Hồ Chí Minh cho rằng, ĐCS Việt Nam "không phải trên trời sa xuống. Nó ở trong xã hội mà ra"[9]; "Đảng không phải là một tổ chức để làm quan phát tài. Nó phải làm tròn nhiệm vụ giải phóng dân tộc, làm cho Tổ quốc giàu mạnh, đồng bào sung sướng"[10]; "ngoài lợi ích của dân tộc, của Tổ quốc, thì Đảng không có lợi ích gì khác"[11]; "Đảng ta là một đảng cách mạng, một đảng vì dân, vì nước"[12].

3.8. Đoàn kết quốc tế. Đảng phải chú trọng giữ vững và tăng cường mối quan hệ quốc tế trong sáng; coi cách mạng Việt Nam là một bộ phận khăng khít của cách mạng thế giới.

4. Xây dựng đội ngũ đảng viên, cán bộ vững mạnh

Đối với đội ngũ đảng viên, Hồ Chí Minh nêu lên những yêu cầu sau đây:

1) Phải trung thành tuyệt đối với Đảng, với sự nghiệp cách mạng của Đảng, suốt đời phấn đấu cho lợi ích của cách mạng, vì mục tiêu lý tưởng của Đảng, những người “đặt lợi ích của Đảng lên trên hết, lên trước hết… Nếu gặp khi lợi ích chung của Đảng mâu thuẫn với lợi ích riêng của cá nhân, thì phải kiên quyết hy sinh lợi ích của cá nhân cho lợi ích của Đảng. Khi cần đến tính mệnh của mình cũng phải vui lòng hy sinh cho Đảng”[13]; 2) Phải là những người nghiêm chỉnh thực hiện cương lĩnh, đường lối, quan điểm, chủ trương, nghị quyết của Đảng và các nguyên tắc xây dựng Đảng; 3) Phải luôn luôn tu dưỡng, rèn luyện, trau đồi đạo đức cách mạng; 4)  Phải luôn luôn học tập nâng cao trình độ về mọi mặt; 5) Phải có mối liên hệ mật thiết với nhân dân; 6) Luôn luôn có tinh thần sáng tạo, hăng hái, nêu cao trách nhiệm, dám chịu trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân; 7) Đảng viên phải là những người luôn luôn phòng và chống những tiêu cực, đặc biệt là tham ô, lãng phí, quan liêu mà Hồ Chí Minh cho đó là giặc nội xâm, là những kẻ  địch bên trong, “mỗi kẻ địch bên trong là một bạn đồng minh của kẻ địch bên ngoài. Địch bên ngoài không đáng sợ. Địch bên trong đáng sợ hơn, vì nó phá hoại từ trong phá ra”[14].

Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng công tác cán bộ. Người cho rằng: “Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành. Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng”[15]; cán bộ là gốc của mọi công việc, “muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém”[16]. Người nhấn mạnh những vấn đề chủ yếu sau đây về công tác cán bộ: 1) Phải hiểu và đánh giá đúng cán bộ; 2) Phải chú trọng huấn luyện cán bộ, huấn luyện một cách thiết thực, phải coi “huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”[17]; 3) Phải đề bạt đúng cán bộ; 4) Phải sắp xếp, sử dụng cán bộ cho đúng; 5) Phải kết hợp “cán bộ cấp trên phái đến và cán bộ địa phương”[18]; 6) Phải chống bệnh địa phương cục bộ; 7) Kết hợp cán bộ trẻ với cán bộ cũ; 8) Phải phòng và chống các tiêu cực trong công tác cán bộ; 9) Phải thường xuyên kiểm tra, giúp đỡ cán bộ.

Hoàn cảnh hiện nay ở Việt Nam và thế giới có nhiều điểm khác thời kỳ Hồ Chí Minh sống. Vấn đề xây dựng ĐCS Việt Nam luôn là những vấn đề cũ và cũng luôn là những vấn đề mới. Cũ là bởi vì, chúng vẫn là những chỉ số/hằng số cơ bản cho sự phát triển của Đảng. Mới là bởi vì, chúng luôn luôn cần được nạp thêm năng lượng mới từ cuộc sống. Bời vì cuộc sống hiện nay biến đổi mau chóng, đan xen cả những điều tiến bộ và phản tiến bộ, cuộc sống diễn ra ở một thế giới khó lường của toàn cầu hóa, hội nhập, ở thời đại cách mạng công nghệ lần thứ Tư (4.0). Vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng ĐCS Việt Nam vào cuộc sống thu được kết quả tốt hay không hoàn toàn phụ thuộc vào bản thân Đảng - Đảng phải thường xuyên tự đổi mới tự chỉnh đốn.

GS, TS Mạch Quang Thắng

(Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh)



[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.2, tr.289.

[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.12, tr.403.

[3] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t. 5, tr.279.

[4] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.15, tr.611.

[5] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.15, tr.611.

[6] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.16, tr.367.

[7] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.15, tr.616.

[8] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.15, tr.611.

[9] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.5, tr.303.

[10] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t. 5, tr.289.

[11]  Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t. 5, tr.290.

[12] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t. 5, tr.294.

[13] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t. 5, tr.290-291.

[14] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.5, tr.278.

[15] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.5, tr.309.

[16] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.5, tr.280.

[17] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.5, tr.309.

[18] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.5, tr.276.

 

f

Các bài viết khác

Trao giải cuộc thi viết về cán bộ, đảng viên học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Trao giải cuộc thi viết về cán bộ, đảng viên học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
5 ngày trước

Tự phê bình và phê bình theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh  để xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh

Tự phê bình và phê bình theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh để xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh
20 ngày trước

Rèn luyện đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Rèn luyện đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh
1 tháng trước

Một số kinh nghiệm về xây dựng mô hình điển hình trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Một số kinh nghiệm về xây dựng mô hình điển hình trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
2 tháng trước

• Thăm cây đa Bác Hồ trồng trong Tết trồng cây đầu tiên (2 tháng trước)

• Giá trị lý luận và thực tiễn của tác phẩm “Đạo đức cách mạng” đối với công tác xây dựng Đảng hiện nay (3 tháng trước)

• Một số cách làm hay và sáng tạo trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh tại chi bộ (3 tháng trước)

• Xây dựng ý thức tôn trọng nhân dân, phát huy dân chủ, chăm lo đời sống nhân dân (5 tháng trước)

• Tư tưởng Hồ Chí Minh về tinh giản, kiện toàn bộ máy gắn với sửa đổi phong cách, lề lối làm việc của cán bộ (5 tháng trước)

• Hội thao Kỷ niệm 73 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9 (8 tháng trước)

• Để học tập và làm theo Bác trở thành việc làm thường xuyên hằng ngày (10 tháng trước)

• Nhớ lời Bác Hồ dạy "Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua, những người thi đua là những người yêu nước nhất" (11 tháng trước)

• Lễ Kỷ niệm 70 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc (11 tháng trước)

• Nâng cao chất lượng tự phê bình và phê bình ở chi bộ theo tư tưởng Hồ Chí Minh (11 tháng trước)