MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM VÀ CÁC TỔ CHỨC THÀNH VIÊN THAM GIA GIÁM SÁT VÀ PHẢN BIỆN XÃ HỘI

21/10/2015 | 813

Tham luận của Đảng bộ cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương khóa XII, nhiệm kỳ 2015-2020.

Trong nhiệm kỳ qua, phát huy vai trò hạt nhân chính trị của các chi bộ, tính tiền phong, gương mẫu của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong Đảng bộ, công tác xây dựng đảng trong Đảng bộ cơ quan Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam không ngừng được quan tâm, góp phần quan trọng hoàn thành nhiệm vụ chính trị của cơ quan. Được phép của Đoàn Chủ tịch Đại hội, thay mặt Đảng bộ cơ quan Trung ương MTTQ Việt Nam, tôi xin bày tỏ sự đồng tình cao với bản Báo cáo tổng kết nhiệm kỳ 2010 - 2015, phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2015 - 2020 của Đảng bộ Khối trình bày trước Đại hội. Để minh họa, làm rõ thêm một số kết quả về công tác phối hợp giữa cấp ủy với Đảng đoàn và Thủ trưởng cơ quan trong lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị, tôi xin trình bày tham luận với chủ đề: “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên tham gia giám sát và phản biện xã hội”.

1. Chức năng, nhiệm vụ giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam đã được thể hiện trong các văn kiện, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước

Văn kiện Đại hội lần thứ XI của Đảng nêu rõ: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên…thực hiện giám sát của nhân dân đối với công tác và đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên, công chức, đại biểu dân cử và các cơ quan Nhà nước; giải quyết những mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân”. Bộ Chính trị (khóa XI) đã ban hành Quy chế giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội, ban hành kèm theo Quyết định số 217-QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị (sau đây gọi tắt là Quy chế); Quy định về MTTQ Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, ban hành kèm theo Quyết định số 218-QĐ/TW.

Nhiệm vụ giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên cũng đã được hiến định trong Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 2013: “MTTQ Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài. MTTQ Việt Nam là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; bảo vệ và đại diện quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội; giám sát, phản biện xã hội; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, hoạt động đối ngoại nhân dân góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Luật MTTQ Việt Nam thông qua tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XIII, năm 2015 có quy định cụ thể về hoạt động giám sát của MTTQ Việt Nam (tại Chương V); hoạt động phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam (tại Chương VI). Đây là những cơ sở pháp lý quan trọng để MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên thực hiện nhiệm vụ giám sát và phản biện xã hội.

2. Về hoạt động giám sát

Trước khi Bộ Chính trị ban hành Quy chế, công tác giám sát của MTTQ Việt Nam được thực hiện theo 3 phương thức chính là:

- Tham gia phối hợp với các đoàn giám sát của cơ quan nhà nước (Quốc hội và HĐND). Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Trung ương các tổ chức chính trị - xã hội như Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam, Trung ương Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam... thường xuyên tham gia các đoàn giám sát chuyên đề với Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, các Ủy ban, Hội đồng của Quốc hội theo chương trình hàng quý, hàng năm hoặc giám sát đột xuất.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp ở địa phương những năm qua cũng thường xuyên cử đại diện của Mặt trận tham gia tích cực vào đoàn giám sát của Hội đồng nhân dân cùng cấp; đồng thời cử đại diện tham gia các Hội đồng hoặc Ban chỉ đạo ở địa phương để trực tiếp giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước trên một số công việc cụ thể.

Trong quá trình tham gia các đoàn giám sát của các cơ quan, khi phát hiện những sai phạm, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội đều chủ động có ý kiến yêu cầu Đoàn giám sát kiến nghị cơ quan có trách nhiệm xem xét, xử lý để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức và công dân.

- Giám sát thông qua Ban thanh tra nhân dân và Ban giám sát đầu tư của cộng đồng. Ban thanh tra nhân dân xã, phường, thị trấn là một hình thức giám sát của nhân dân, được nhân dân trực tiếp bầu từ các thôn, làng, ấp, bản, khu phố, do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, phường, thị trấn hướng dẫn và chỉ đạo hoạt động. 

Trong 5 năm (từ 2010 - 2014) Ban thanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư của cộng đồng cả nước đã tiến hành trên 171.000 cuộc giám sát, 236.982 cuộc thanh tra, qua đó kiến nghị chính quyền cơ sở xử lý 106.115 vụ việc sai phạm, góp phần phòng chống tiêu cực, lãng phí, thất thoát trong xây dựng cơ bản.

- Tổng hợp ý kiến của nhân dân, các tổ chức thành viên thông qua hoạt động của MTTQ Việt Nam các cấp, nhất là thông qua tiếp xúc cử tri, từ đó phản ảnh với các cơ quan chức năng của nhà nước để giải quyết.

 Quy chế của Bộ Chính trị ban hành có quy định, ngoài 3 hình thức giám sát nêu trên, MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội còn được thành lập các đoàn giám sát để giám sát theo chuyên đề. Từ đó đến nay, công tác giám sát của MTTQ Việt Nam đã có bước chuyển biến mới và thu được một số kết quả bước đầu quan trọng. Tuy nhiên, đây là nhiệm vụ mới và còn nhiều khó khăn trong triển khai, đặc biệt là công tác phân công, phối hợp giữa MTTQ Việt Nam với các tổ chức thành viên và các bộ, ngành trong việc giám sát từng chuyên đề cụ thể.

Xuất phát từ những yêu cầu, bức xúc của nhân dân, từ năm 2014 đến nay, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên đã và đang phối hợp triển khai 8 chương trình giám sát cụ thể là:

- Chương trình tổng rà soát việc thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng. MTTQ Việt Nam đã phối hợp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, các tổ chức thành viên (Trung ương Hội Cựu Chiến binh Việt Nam, Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam, Hội Cựu thanh niên xung phong) để giám sát. Kết quả đến nay cho thấy: trong tổng số đối tượng được rà soát là 2.070.812 người, đối tượng hưởng đúng chiếm 96,26%; hưởng chưa đầy đủ chiếm 3,6%; hưởng sai chiếm 0,14%; còn 64.727 trường hợp kê khai nhưng chưa được xác nhận người có công để hưởng chế độ cần xem xét.

- Chương trình phối hợp giám sát việc thực hiện pháp luật về bảo hiểm xã hội trong các loại hình doanh nghiệp. Được triển khai từ năm 2014 đến nay, các cơ quan tham gia phối hợp gồm: Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Thanh tra Chính phủ, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Kết quả bước đầu, đã có một số doanh nghiệp nợ tiền bảo hiểm đã chủ động đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động, với số tiền hàng trăm tỷ đồng chuyển tới cơ quan Bảo hiểm xã hội các tỉnh, thành phố.

- Chương trình phối hợp giám sát việc thực hiện pháp luật về sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp giai đoạn 2014 - 2020. Chương trình do Hội Nông dân Việt Nam chủ trì, phối hợp với Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Bộ Công thương triển khai. Đã thành lập Ban Chỉ đạo Chương trình phối hợp, trong năm 2015 tiến hành giám sát thí điểm tại thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Gia Lai.

- Chương trình phối hợp giám sát việc chấp hành pháp luật của các cơ sở y tế tư nhân. Ngày 10/9/2014, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Bộ Y tế, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Tổng hội Y học Việt Nam, Hội Dược học Việt Nam đã ký kết Chương trình phối hợp giám sát việc chấp hành pháp luật của các cơ sở y tế tư nhân. Năm 2015 tổ chức 5 đoàn giám sát điểm để giám sát 15 cơ sở y tế tư nhân tại thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh.

- Chương trình phối hợp giám sát và nâng cao hiệu quả việc giải quyết khiếu nại, tố cáo ở cơ sở. Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phối hợp với Thanh tra Chính phủ, Bộ Tư pháp, Hội Luật gia Việt Nam, Liên đoàn Luật sư Việt Nam tổ chức thực hiện. Năm 2015 thành lập 4 đoàn giám sát liên ngành giải quyết khiếu nại, tố cáo về các nội dung: thi hành án tại Cục Thi hành án dân sự tỉnh Tây Ninh; việc quản lý và phát triển chợ tại thành phố Hà Nội và các tỉnh Lào Cai, Thái Nguyên, Quảng Ninh và Thanh Hóa; việc thực hiện pháp luật của các cơ quan tiến hành tố tụng trong một vụ án tại huyện Hàm Yên và tỉnh Tuyên Quang.

- Chương trình phối hợp giám sát việc thực hiện Luật khoa học và công nghệ và Nghị quyết Trung ương 6 khóa XI về phát triển khoa học và công nghệ. Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đang phối hợp với Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam và Bộ Khoa học và Công nghệ  triển khai. Hiện Ban Chỉ đạo Chương trình đã ban hành Kế hoạch và đang tổ chức giám sát tại các tỉnh: Bắc Ninh, Nam Định, Vĩnh Long, Bà Rịa - Vũng Tàu, thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh.

- Chương trình phối hợp về giám sát việc thực hiện những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong lĩnh vực thuế và hải quan. Ngày 07/4/2015, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã phối hợp với Bộ Tài chính, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Hiệp Hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, Hội doanh nhân Trẻ Việt Nam, Tổng cục Thuế, Tổng cục Hải quan tổ chức Lễ ký kết Chương trình phối hợp về giám sát. MTTQ Việt Nam và VCCI đang xây dựng kế hoạch thực hiện cụ thể.

- Chương trình phối hợp triển khai xác định chỉ số hài lòng của người dân, tổ chức đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước năm 2015. Chương trình do Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phối hợp với Bộ Nội vụ, Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam triển khai từ đầu năm 2015. Đã xây dựng và bước đầu triển khai Kế hoạch phối hợp điều tra xã hội học xác định chỉ số hài lòng của người dân, tổ chức đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước năm 2015.

3. Về hoạt động phản biện xã hội

Cùng với nhiệm vụ giám sát, MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội còn thường xuyên tiến hành nhiệm vụ phản biện xa hội đối với các dự thảo văn bản về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật, các quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước. Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã thành lập 07 Hội đồng tư vấn bao gồm nhiều chuyên gia trên các lĩnh vực, các nhà khoa học để tiến hành tham gia góp ý, phản biện xã hội. Hằng năm, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tham gia góp ý, phản biện trung bình từ 20 - 30 văn bản quy phạm pháp luật; các tổ chức thành viên cũng góp ý, phản biện hàng trăm dự án và các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật. Nhiều bản góp ý của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên do phát huy được trí tuệ của đội ngũ tư vấn, cộng tác viên mà có chất lượng cao, được cơ quan soạn thảo tiếp thu, góp phần làm cho các văn bản pháp luật được ban hành ngày càng sát với thực tiễn, khả thi hơn.

Trong nhiệm kỳ qua, MTTQ Việt Nam đã chủ động và phát huy tốt vai trò của các tổ chức thành viên trong nhiệm vụ giám sát, phản biện xã hội và đã thu được nhiều kết quả quan trọng. Tuy vậy, hoạt động giám sát của MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội chưa có quy trình chặt chẽ theo quy định của pháp luật, phạm vi đối tượng bị giám sát được quy định trong các văn bản pháp luật còn chung chung, do vậy, hoạt động giám sát còn mang tính hình thức, hiệu lực pháp lý chưa cao; hậu quả pháp lý sau khi Mặt trận giám sát chưa được quy định rõ, các kiến nghị sau giám sát của Mặt trận đối với cơ quan Nhà nước có lúc, có nơi không được trả lời, giải quyết thấu đáo; các hoạt động phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội mới chỉ dừng ở việc góp ý kiến vào những đề án, dự thảo do các cơ quan Đảng, Nhà nước chuyển đến, chưa đáp ứng được những yêu cầu đặt ra trong giai đoạn đổi mới và cũng không thực hiện được trách nhiệm phản hồi ý kiến phản biện xã hội.

4. Để tăng cường phối hợp trong lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị nói chung, nâng cao chất lượng công tác giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên nói riêng, chúng tôi xin đề xuất và kiến nghị một số giải pháp chính trong thời gian tới như sau:

Thứ nhất, các cấp ủy đảng cần thực hiện giải pháp nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức đảng trong toàn Đảng bộ. Bổ sung, hoàn thiện Quy chế phối hợp giữa Đảng ủy và Đảng đoàn, Đảng uỷ và Thủ trưởng cơ quan; quy chế phối hợp giữa cấp ủy các chi bộ và lãnh đạo các ban, đơn vị. Từ đó thấy rõ trách nhiệm của các bên và những nội dung trọng tâm cần phối hợp trong lãnh đạo, đặc biệt là lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị và phối hợp trong công tác tổ chức, cán bộ của cơ quan. Phát huy vai trò hạt nhân chính trị của các tổ chức đảng và tính tiền phong gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong công tác tham mưu triển khai thực hiện nhiệm vụ chính trị nói chung, công tác giám sát, phản biện xã hội nói riêng.

Thứ hai, kiến nghị Quốc hội và các cơ quan nhà nước tiếp tục quan tâm thể chế hóa bằng pháp luật chủ trương của Đảng về giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội. Trong đó, quy định cụ thể, toàn diện về chủ thể, thẩm quyền của các bên trong hoạt động giám sát, phản biện xã hội; đối tượng, nội dung, phạm vi giám sát, phản biện xã hội; thủ tục, trình tự thực hiện quyền giám sát, phản biện xã hội; hậu quả pháp lý của việc giám sát, phản biện xã hội; điều kiện bảo đảm thực hiện…

Thứ ba, kiến nghị với Đảng đoàn, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam thường xuyên quan tâm việc đổi mới phương thức phối hợp giữa Ủy ban MTTQ Việt Nam với các đoàn thể chính trị - xã hội, các tổ chức thành viên khác của Mặt trận và giữa MTTQ Việt Nam với các cơ quan nhà nước, cùng với việc tăng cường sự tham gia của nhân dân trong hoạt động giám sát và phản biện xã hội.

 Thứ tư, Đảng đoàn, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cần kiến nghị với các cơ quan chức năng xây dựng thiết chế giám sát, phản biện xã hội có tính độc lập; bảo đảm cho Ủy ban MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội các cấp có đủ điều kiện và khả năng thực hiện chức năng giám sát, phản biện xã hội; tiếp tục nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, đảng viên, cũng như đảm bảo điều kiện về kinh phí phục vụ công tác giám sát và phản biện xã hội./.

Còn tiếp...

Ban Biên tập

Nguồn tin: Đang cập nhật

Các bài viết khác

Một số vấn đề về cải cách thể chế hành chính và chế độ công vụ

Một số vấn đề về cải cách thể chế hành chính và chế độ công vụ
1 tháng trước

Xây dựng và phát triển văn hóa công sở trong các cơ quan, đơn vị ở Trung ương hiện nay

Xây dựng và phát triển văn hóa công sở trong các cơ quan, đơn vị ở Trung ương hiện nay
5 tháng trước

Bảo vệ Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh mới

Bảo vệ Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh mới
9 tháng trước

Kiên định chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên quyết đấu tranh chống suy thoái về tư tưởng chính trị trong Đảng

Kiên định chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên quyết đấu tranh chống suy thoái về tư tưởng chính trị trong Đảng
1 năm trước

• Những yếu tố tác động đến công tác xây dựng Đảng về đạo đức trong giai đoạn hiện nay (1 năm trước)

• Tăng cường công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết hoạt động thực tiễn góp phần vào công tác xây dựng Đảng (1 năm trước)

• Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân nhằm củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng (1 năm trước)

• Vai trò của công tác tư tưởng trong tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư ở Việt Nam hiện nay (1 năm trước)

• Tinh thần “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” trong tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam (1 năm trước)

• Kế thừa những giá trị Cách mạng Tháng Mười Nga, Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới (1 năm trước)

• Tư duy sáng tạo, tầm nhìn chiến lược của Tổng Bí thư Lê Duẩn với Cách mạng Việt Nam (2 năm trước)

• Nhân kỷ niệm 110 năm Ngày sinh Tổng Bí thư Lê Duẩn (7-4-1907 - 7-4-2017) : Bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược của Tổng Bí thư Lê Duẩn (2 năm trước)

• Tọa đàm khoa học về “Đổi mới phương thức, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác của Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương”. (2 năm trước)

• Di huấn chính trị của đồng chí Trường Chinh về xây dựng, chỉnh đốn Đảng qua bài báo “Nhiệm vụ cần kíp của dân tộc Việt Nam” (2 năm trước)