Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về nâng cao chất lượng tự phê bình và phê bình trong sinh hoạt chi bộ

17/09/2020 | 96

1. Tự phê bình và phê bình là một trong những phương pháp để giáo dục, rèn luyện đảng viên, là vũ khí sắc bén để uốn nắn những lệch lạc trong nhận thức, ngăn chặn suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; khắc phục tư tưởng ngại khó, ngại khổ, chủ quan, nóng vội, duy ý chí. Nói thẳng, nói thật, nhận rõ những khuyết điểm, yếu kém, sai phạm… nhằm mục đích để xây dựng, củng cố sự đoàn kết thống nhất trong Đảng, xây dựng tổ chức cơ sở Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân, tăng cường đoàn kết, thống nhất từ trong tư duy, nhận thức, lý tưởng đến hành động cách mạng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh coi tự phê bình và phê bình là để học cái hay, tránh cái dở, chứ không phải để nói xấu nhau. Tự phê bình và phê bình là để dân chủ trong Đảng tốt hơn, kỷ luật cao hơn, cán bộ, đảng viên gương mẫu, có tinh thần trách nhiệm hơn, làm cho mỗi tổ chức mạnh hơn, lãnh đạo tốt hơn. Người thường nhắc nhở cán bộ, đảng viên thực hiện tự phê bình và phê bình “như rửa mặt hằng ngày”, mỗi tổ chức Đảng coi tự phê bình và phê bình là công việc thường xuyên. Nêu cao tính tự giác, tính chiến đấu, tính nêu gương, chân thành, thẳng thắn, khách quan, trung thực, làm rõ những ưu, khuyết điểm, nguyên nhân, để xuất những biện pháp phát huy ưu điểm, khắc phục khuyết điểm… được như thế thì trong Đảng sẽ không có bệnh mà “ Đảng sẽ mạnh khỏe vô cùng”.

Tuy nhiên, để tự phê bình và phê bình có hiệu quả thì tự phê bình và phê bình phải đúng phương pháp, nghiêm túc, không nể nang, không “dĩ hòa vi quý”, không qua loa, chiếu lệ. Muốn vậy phải căn cứ vào sự việc cụ thể để nhận xét, đánh giá, phân tích, vạch rõ cả ưu điểm và khuyết điểm một cách có lý có tình để người mắc khuyết điểm nhận thấy khuyết điểm của mình, có thái độ đúng đắn trong tiếp thu phê bình, chủ động sửa chữa khuyết điểm. Đấu tranh phê bình phải xuất phát từ động cơ đúng đắn, trong sáng, mang tính xây dựng, có tinh thần đồng chí yêu thương giúp đỡ lẫn nhau. Trong đấu tranh phê bình thì phải tự phê bình mình trước, phê bình người khác sau; cấp trên tự giác, gương mẫu tự phê bình trước để cấp dưới noi theo, ai cũng thực hiện tự phê bình và phê bình. Kết hợp chặt chẽ giữa tự phê bình và phê bình với sửa chữa khuyết điểm. Làm tốt những điều này thì tự phê bình và phê bình sẽ nâng lên.

Chủ tịch Hồ Chí Minh thường phê phán những người thực hiện không đúng nguyên tắc tự phê bình và phê bình. Người phân tích “khuyết điểm cũng như chứng bệnh. Phê bình cũng như uống thuốc. Sợ phê bình cũng như có bệnh mà giấu bệnh, không dám uống thuốc, như thế bệnh ngày càng nặng thêm, nguy hiểm đến tính mệnh. Phát hiện càng sớm, điều trị càng chóng khỏi; để bệnh nặng rất khó chữa, thậm chí có khi không chữa nổi”. Cha ông ta có câu: “Thuốc đắng dã tật, nói thật mất lòng”. Khen thì dễ nhưng chê thì rất khó. Ai cũng muốn được khen, vì lời khen giúp người ta cảm thấy tự hào về những việc mình đã làm được và cố gắng làm tốt hơn nữa. Và không ai muốn bị chê, chê là động chạm đến khiếm khuyết của con người, động chạm đến nó sẽ rất khó chịu. Chính vì thế trên thực tế, không ít người sợ bị phê bình và cũng ngại phê bình người khác.

Khi thực hành tự phê bình và phê bình phải dân chủ, không mệnh lệnh, áp đặt, soi mói, “bới lông tìm vết”, “bới bèo ra bọ”… Bởi vì có dân chủ mới mong trong Đảng có nhiều sáng kiến, mới tập trung được trí tuệ. Mất dân chủ, khiến cho “các đảng viên và cán bộ có ý kiến cũng không dám nói, có muốn phê bình cũng sợ không dám phê bình vì sợ bị trù dập…”. Lợi dụng phê bình để tranh cãi, gây mất đoàn kết hoặc khuyết điểm chưa rõ thì tìm cách che dấu… Những biểu hiện như vậy đều không đúng, trái với quan điểm của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh về tự phê bình và phê bình, như thế làm cho tính chiến đấu, dân chủ giảm sút, năng lực lãnh đạo, chất lượng sinh hoạt chi bộ không thiết thực, những khuyết điểm của đảng viên và tổ chức Đảng chậm được phát hiện và sửa chữa.

2. Thực trạng công tác tự phê bình và phê bình trong thời gian qua tồn tại một số hạn chế, bất cập. Hội nghị Trung ương 4 khóa XII chỉ rõ: “Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên chưa bị đẩy lùi, có mặt, có bộ phận còn diễn biến tinh vi, phức tạp hơn; tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn nghiêm trọng, tập trung vào số đảng viên có chức vụ trong bộ máy nhà nước”. Một bộ phận cán bộ, đảng viên hiện nay giảm sút ý chí chiến đấu, vi phạm nguyên tắc của Đảng, mất đoàn kết nội bộ, thậm chí suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống để chủ nghĩa cá nhân thực dụng, ích kỷ, vụ lợi phát triển. Khi tự phê bình và phê bình, có đảng viên còn thiếu tự giác, thiếu thành khẩn nhận thiếu sót, khuyết điểm, đổ lỗi cho hoàn cảnh khách quan. Các thành viên trong tổ chức đảng thì nể nang, ngại va chạm, né tránh, không dám đấu tranh với khuyết điểm của đồng nghiệp, của lãnh đạo, hoặc cũng phê bình nhưng qua loa, chiếu lệ. Cũng có những trường hợp mượn đấu tranh tự phê bình và phê bình để nói xấu, hạ uy tín của đồng nghiệp, của lãnh đạo do mẫu thuẫn cá nhân hoặc lạm dụng chức vụ, quyền hạn để cản trở, trù dập người đấu tranh phê bình, góp ý trái với ý kiến của mình… Tình trạng cán bộ, đảng viên vi phạm không tự giác, ý thức tự phê bình và phê bình kém, hiện tượng bao che cho nhau, sợ “đụng chạm”, “ô dù”, “vây cánh”, đoàn kết một chiều làm suy yếu sức chiến đấu của tổ chức đảng,  đang trở thành một vấn đề bức xúc, là thách thức không nhỏ đối với việc thực hiện kỷ luật, kỷ cương của Đảng.

3. Nguyên nhân của tình trạng trên là do một bộ phận cán bộ, đảng viên sa vào chủ nghĩa cá nhân, thiếu tự giác rèn luyện, tu dưỡng, thủ tiêu tính tiền phong gương mẫu của người đảng viên. Nhiều đảng viên chỉ thiên về lo cho cuộc sống của bản thân và gia đình, nếu tích cực đấu tranh sợ mất việc làm, mất địa vị, giảm thu nhập trong khi chưa có cơ chế để bảo vệ có hiệu quả người dũng cảm, thẳng thắn đấu tranh vì lợi ích chung. Một lý do quan trọng dẫn đến nguyên nhân công tác tự phê bình và phê bình còn tồn tại những bất cập, hạn chế trên chính là do một số cấp ủy đảng chưa coi trọng đúng mức và chưa có biện pháp hữu hiệu để quản lý, giáo dục, rèn luyện, kiểm tra đội ngũ cán bộ, đảng viên về đạo đức thường xuyên. Có lúc, có nơi, sự kiểm tra của tổ chức đảng, của cấp ủy đối với đảng viên, cấp ủy viên còn lỏng lẻo, không chặt chẽ, không liên tục.

4. Để nêu cao tinh thần tự phê bình và phê bình của đảng viên trong Đảng bộ, cần tập trung một số nội dung sau:

Thứ nhất, mỗi cán bộ, đảng viên trong các chi bộ đều được phân công những công việc cụ thể theo vị trí công tác, theo chức năng nhiệm vụ. Trong quá trình làm việc do nguyên nhân khách quan cũng như chủ quan cũng có lúc mắc sai sót. Thái độ khi mắc sai sót của mỗi đảng viên có đồng chí rất cầu tiến bộ, nhận ngay khuyết điểm và sửa chữa kịp thời, nhưng cũng có đồng chí còn bảo thủ, đổi lỗi cho hoàn cảnh hoặc gượng ép, miễn cưỡng nhận khuyết điểm vì sợ bị cho là yếu kém hay năng lực hạn chế. Vì vậy, Chi bộ cần tập trung làm rõ trách nhiệm cá nhân trong tự phê bình và phê bình. Mục đích là nhằm chỉ ra những điểm mạnh để phát huy, những điểm hạn chế để sửa chữa, khắc phục, xây dựng khối đại đoàn kết thống nhất trong Chi bộ. Việc làm rõ trách nhiệm cá nhân trong quá trình tự phê bình và phê bình nhằm khắc phục khuyết điểm trên từng công việc và lĩnh vực mà mỗi đảng viên được Chi bộ hoặc cơ quan giao.

Hai là, trong sinh hoạt Chi bộ, để tăng tính thuyết phục khi tiến hành tự phê bình và phê bình thì cán bộ, lãnh đạo cần thực hiện nêu gương tự phê bình và phê bình. Chi bộ không phê bình chung chung, xuê xoa, chiếu lệ. Cấp ủy chi bộ phải khách quan và nghiêm túc chỉ ra những ưu, khuyết điểm của từng đảng viên, đồng thời phát huy dân chủ, lắng nghe ý kiến góp ý của đảng viên, không có thái độ khó chịu hay bao biện cho hạn chế, khuyết điểm của bản thân. Có như vậy, hạn chế, khuyết điểm của cán bộ, đảng viên mới nhanh chóng được khắc phục, sửa chữa.

Ba là, việc thực hiện, tuân thủ nghiêm túc kỷ luật, kỷ cương, quy chế, quy định là yếu tố then chốt giúp mỗi đảng viên không muốn, không thể và cũng không dám mắc khuyết điểm. Chính vì vậy, Chi bộ phải tăng cường kỷ luật, kỷ cương, từng đảng viên trong Chi bộ phải chấp hành nghiêm các nguyên tắc, chế độ sinh hoạt Đảng, các chỉ thị, nghị quyết của cấp trên và của Chi bộ, nêu cao tính tiên phong gương mẫu của người đảng viên trên vị trí công tác của mình. Trong các nguyên tắc của Đảng cần đặc biệt chú ý nguyên tắc tập trung dân chủ, đảng viên được góp ý thẳng thắn trên tinh thần xây dựng đối với khuyết điểm, hạn chế của đồng chí, đồng nghiệp. Khi khuyết điểm đã được chỉ ra tại Chi bộ, cá nhân mỗi đảng viên cần nghiêm khắc, nghiêm túc với chính bản thân mình trong việc sửa chữa khuyết điểm.

Bốn là, chi bộ cần tăng cường tự phê bình và phê bình trong mỗi kỳ sinh hoạt. Tự phê bình và phê bình được tiến hành thường xuyên và kịp thời sẽ giúp hạn chế khuyết điểm, không để đảng viên vi phạm kỷ luật, khích lệ mọi đảng viên trong Chi bộ phát huy được tính chủ động, mạnh dạn đóng góp ý kiến mang tính xây dựng, giúp nhau cùng tiến bộ, hoàn thành thắng lợi mục tiêu, nhiệm vụ đề ra.

Nguyên tắc “tự phê bình và phê bình” trong Đảng cũng xuất phát từ một điều hết sức bình dị trong cuộc sống đó chính là nghệ thuật “khen - chê” nhưng được nâng lên ở một tầm cao hơn. Để xứng đáng với danh hiệu người đảng viên của Đảng Cộng sản Việt Nam thì không đơn giản dừng lại ở việc “khen - chê” sao cho đúng mà chắc chắn phải thẳng thắn, chân thành đồng thời phải hết sức nghiêm túc, dứt khoát, quyết liệt trong tự phê bình và phê bình.

Hoàng Thị Hồng Vân

Trung tâm Bồi dưỡng chính trị

Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương


Các bài viết khác

Học và làm theo Bác để tự soi, tự sửa mình

Học và làm theo Bác để tự soi, tự sửa mình
14 ngày trước

Nâng cao chất lượng công tác báo chí của Đảng dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh

Nâng cao chất lượng công tác báo chí của Đảng dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh
4 tháng trước

Rèn luyện phong cách cán bộ trẻ các cơ quan Trung ương theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Rèn luyện phong cách cán bộ trẻ các cơ quan Trung ương theo tư tưởng Hồ Chí Minh
5 tháng trước

Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về xây dựng tinh thần đoàn kết, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong Đảng và trong xã hội

Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về xây dựng tinh thần đoàn kết, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong Đảng và trong xã hội
5 tháng trước

• Cán bộ, đảng viên phải là công bộc của dân (6 tháng trước)

• Xây dựng đạo đức cách mạng, ý thức trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong các cơ quan Trung ương theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh (10 tháng trước)

• Cán bộ, đảng viên học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về nêu gương (10 tháng trước)

• Nâng cao chất lượng chi bộ trong Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương theo tư tưởng Hồ Chí Minh (11 tháng trước)

• Học tập và làm theo tư tưởng "Dân vận khéo" của Chủ tịch Hồ Chí Minh (12 tháng trước)

• Cán bộ, đảng viên, người lao động Khối các cơ quan Trung ương phấn đấu cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1 năm trước)

• Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương tặng quà cho các gia đình chính sách, gia đình có hoàn cảnh khó khăn, người khuyết tật, học sinh nghèo vượt khó tại 06 huyện thuộc các tỉnh Trà Vinh, Bến Tre và Kiên Giang (1 năm trước)

• Từ Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Nghĩ về vai trò xung kích của tuổi trẻ trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc (1 năm trước)

• Thực hành dân chủ trong Đảng theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1 năm trước)

• Hội thảo khoa học “Noi gương Chủ tịch Hồ Chí Minh” (1 năm trước)